پیام خراسان

آخرين مطالب

روایتی از پارادوکس حاشیه‌نشینی/ سنددهی برنامه اصلی شهرداری برای حاشیه مشهد اجتماعي

روایتی از پارادوکس حاشیه‌نشینی/ سنددهی برنامه اصلی شهرداری برای حاشیه مشهد

  بزرگنمايي:

پیام خراسان - معاون معماری و شهرسازی شهردار مشهد با اشاره به مشکلات امنیتی مشخص نبودن مالکان ساختمان‌های حاشیه شهر مشهد، سنددهی به ساختمان‌های این مناطق را برنامه اصلی شهرداری مشهد برای این بافت‌ها می‌داند.
محمدرضا حسین‌نژاد در خصوص موضوعات مختلف حوزه معماری و شهرسازی مشهد پاسخ داد. گفت‌وگوی تفصیلی با معاون معماری و شهرسازی شهردار مشهد در سه بخش آماده شده است که مشروح بخش دوم آن در ادامه می‌آید.
ـ پس از مسائل سال 1370 در مشهد اجازه ساخت‌وسازهای غیر اصولی به مردم داده شد و این مسئله موجب ایجاد حاشیه‌ای گسترده در مشهد شد. مسئله‌ای که کماکان ادامه دارد و باعث ناایمن شدن شهر در مقابل مخاطرات شده است. آیا این روند تغییرپذیر است و راه حلی برای این مشکل وجود دارد؟
چندین سال است که گفته می‌شود باید مهاجرت از مبدأ کنترل شود تا مهاجرتی صورت نگیرد. با این وجود در عمل اگر هر پنج سال یک‌بار نقشه مشهد را نگاه کنیم، می‌بینیم که زمین‌هایی که روزگاری فضای سبز بوده‌اند اکنون مملوء از خانه‌های ریز شده‌اند. این در حالی است که در قوانین ماده 100 و ماده 99 حفظ اراضی کشاورزی را داشته‌ایم که تمام آن‌ها قرار بوده از این موضوع جلوگیری کنند و دولت هم در تصمیمات کلان مدیریتی جلوی مهاجرت را بگیرد.
نتیجه آن در این مدت این شده که جمعیت 30 درصد شهری و 70 درصد روستایی کشور برعکس شده و هم‌اکنون 70 درصد شهری و 30 درصد روستایی هستند. جمعیت 40 درصدی که وارد شهرها شده‌اند با گرانی زمین و مسکن مواجه شده‌اند و به دنبال زمین‌های ارزان قیمت برای سکونت خود گشته‌اند-طبق قانون اساسی سرپناه حق اساسی هرکس است- و بنابراین در این مناطق با بافت‌های پر تراکمی مواجه شده‌ایم. برای نمونه از جمعیت بیش از 3 میلیون نفری مشهد 2 میلیون آن در 26 هزار هکتار و یک میلیون نفر در 4 هزار هکتار زندگی می‌کنند. این تراکم جمعیتی خواه ‌یا ناخواه نیاز به امکانات زیرساختی دارد. این امکانات باید در کجا قرار گیرد؟ حتی برای تعریض یک معبر باید جمعیت بسیار زیادی را اسکان دهید که خود دردسر بزرگی است. 
باید در طرح‌های جامع و تفصیلی این موضوعات پیش‌بینی شود تا پیش از این‌که ساخت‌وساز در این مکان‌ها صورت بگیرد، پیش‌بینی نیازهای زیرساختی آن صورت گرفته باشد تا اگر به هر دلیلی از تصمیم‌‍های کلان ملی گرفته تا ناتوانی در کنترل مهاجرت و شکل‌گیری سکونت‌گاه‌های غیررسمی، با این شرایط مواجه نباشیم، اما با وجود شرایط فعلی، بازسازی کالبد این محلات خود داستانی است، چه برسد به ایجاد زیرساخت‌های امنیتی، آموزشی، توانمدسازی و... .
خوش‌بخاته به زودی طرح‌های جامع و تفصیلی قسمتی از حاشیه شهر مشهد که به شهر اضافه شده تصویب شده و برای این مناطق سند توسعه خواهیم داشت و پس از آن به این افراد حاشیه‌نشین گفته نخواهد شد و عنوان شهروند مشهدی شناخته خواهند شد و ما با جدیت بیش‌تری در راستای تحقق عدالت اجتماعی در جهت عمران و آبادانی آن‌ مناطق اقدام خواهیم کرد.
با این وجود خطری هم وجود دارد؛ فرض کنید فردی آمده و در زمین زارعی ساختمانی ساخته و اکنون با به رسمیت شناخته‌شدن قیمت زمین آن چندین برابر شده است. این خود می‌تواند مشوقی برای حضور بیش‌تر افراد در شهر باشد. این تضاد همواره وجود دارد؛ از یک سو عدالت اجتماعی حکم می‌کند که به افرادی که به هر نحو وارد شهر شده‌ند خدمت‌رسانی شود و از سوی دیگر این مسئله موجب تشویق افراد به مهاجرت به شهرها می‌شود. برای حل این تضاد باید هم‌زمان با خدمت‌رسانی به مهاجران، مشوق‌هایی در روستاها و سایر شهرها فراهم شود تا مهاجرت به کلان‌شهرها انجام نشود.
در این زمینه مشکل فرهنگی نیز وجود دارد که افراد تصور می‌کنند برای موفقیت باید فرزندان و خانواده خود را به شهرهای بزرگ بفرستند و این اصطلاح نیز وجود دارد که ماهی در دریا نهنگ می‌شود.
البته یکی از دلایل این امر می‌تواند نبود عدالت اجتماعی در کشور باشد. جذابیت‌های شهر مشهد در مقایسه با یک شهر کوچک قابل مقایسه نیست و این خود عاملی برای مهاجرت می‌شود.
چهل سال از برنامه‌ریزی کشور می‌گذرد و قرار بوده این جذابیت معکوس ایجاد شود. فعالیت‌هایی در این زمینه صورت گرفت که هیچ‌گونه موفقیتی نداشت و خروجی آن شرایطی است که مشاهده می‌شود. برای حل این معضل باید به طور کلی در شهرهای کوچک جذابیت ایجاد شده و محدودیت‌های کلان‌شهرها هم‌چون آلودگی هوا، ترافیک، شلوغی، گرانی و... برای ساکنین روستاها و شهرهای کوچک تبیین شود.
ـ با وجود کلیه موانع و مشکلات، پیش‌بینی شما برای وضعیت حاشیه شهر مشهد در 5 سال آینده چیست؟
با توجه به این‌که یکی از بزرگ‌ترین مشکلات در راه احیای بافت‌های فرسوده مشهد سنددار نبودن ساختمان‌هاست، یکی از هدف‌گذاری‌های ما در 5 سال آینده این خواهد بود که با هم‌کاری شهرداری، سازمان ثبت اسناد و املاک و راه و شهرسازی هرچه سریع‌تر تنظیم اسناد این املاک صورت گیرد تا رسمیت پیدا کرده و بتوان از ظرفیت‌های قانونی برای احیای آن‌ مناطق استفاده کرد.
هم‌چنین شهرداری به دنبال استفاده تسهیل‌گرهاست، تا این تسهیل‌گرها هر کدام لکه‌ای از این بافت فرسوده را انتخاب کرده و برای آن طرح و برنامه‌ی توجیهی بریزند و روی نوسازی آن کار کنند.
ـ اگر ما به واسطه سنددهی افراد را به حضور بیش‌تر در مناطق تشویق کنیم و تسهیل‌گران هم نتوانند کار خود را به درستی انجام دهند، بازسازی انجام نشود و بافت فرسوده گسترش پیدا کند، چه؟
در هر صورت در حاشیه شهر مشهد با یک بافت شکل گرفته مواجه هستیم که نمی‌توان تصور کرد که می‌تواند آن‌ها را تو سری خور نگه داشت تا حاشیه شهر گسترش پیدا نکند. عدالت اجتماعی حکم می‌کند به آن‌ها خدمات داده شود و هم‌زمان مبدأ نیز توانمندسازی شود تا انگیزه‌ای برای مهاجرت به کلان‌شهرهایی مانند مشهد وجود نداشته باشد.
علاوه بر این منازلی که یک شبه با یک برگ کاغذ فروخته می‌شود و فردا ساکن دیگری پیدا می‌کند، می‌تواند باعث به وجود آمدن مشکلات امنیتی شوند. در این شرایط مدیریت امنیتی شهر نمی‌تواند بر روی امنیت آن مناطق سرمایه‌گذاری کند، اما اگر املاک این مناطق سنددار باشد، حداقل مشخص است چه کسی در این ساختمان ساکن است و خود این سنددادن و هویت‌‌دار شدن باعث شناسایی افراد می‌شود در حالی که هم‌اکنون هیچ رسمیتی ندارد و همه چیز پشت درهای بسته انجام می‌شود.
بر این اساس سنددار شدن جدای از مباحث کالبدی یک گام مهم در عرصه هویت‌بخشی به این مناطق است و باید صورت گیرد و ارتباطی با آن مسائل ندارد.
ـ سٶالی که مطرح می‌شود این است که مشهد قرار است تا کجا گسترش پیدا کند؟
برای محدوده فعلی مشهد کمربندی سبز در نظر گرفته شده است که این کمربند سبز در عرصه‌های مختلف در حال اجرا و توسعه است که این باند کمربند سبز فاصله‌ای بین لکه‌هاس سکونتی ایجاد کند که امکان اتصال به شهر را نداشته باشند. کمربند سبز مشهد در حال حاضر با قدرت تمام در حال اجراست.





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

قبح استفاده از قلیان در میان برخی خانواده ها شکسته شده است

موج جدید بارشی شمال خراسان رضوی را فرا می گیرد

13 راه فرعی و روستایی در خراسان رضوی بسته است

تب و تاب سازه‌های آبخیزداری خراسان جنوبی در پی وقوع سیلاب

آسیب به 10 پل بر اثر سیل در خراسان جنوبی

قلب تپنده امداد

دستور تخریب معابر نا ایمن مسیل اسماعیل آباد مشهد صادر شد

زلزله 4.1 ریشتری در خراسان شمالی

تلاش برای جلوگیری از ورود سیلاب به ساختمان‌های مسکن مهر در کاشمر

امدادرسانی به سیلزدگان در کلات ادامه دارد

سیلاب برخی منازل شهرهای مرزی سرخس و درگز را فراگرفت

120 دستگاه ماشین آلات جمع آوری آبهای سطحی در مشهد مستقر شد

کشف رود لایروبی و مهار شده است

افزایش بهای بلیت اتوبوس از 23 فروردین+جزئیات کرایه‌ها در مشهد و حومه

ساخت خوابگاه دانش آموزی عشایری طی امسال در مراوه تپه

افتتاح کلینیک روانپزشکی و روان درمانی در بیمارستان امام رضا(ع) بجنورد

نداشتن آگاهی مردان در رابطه با روش های کنترل خشم مهمترین عامل خشونت علیه زنان

83 مورد بازرسی از داروخانه ها و شرکت های پخش دارویی خراسان شمالی در تعطیلات نوروزی

خانواده ها فرزندان خود را بدون آموزش مهارت های شخصی در خوابگاه های دانش آموزی رها نکنند

کارآفرینی باید جایگزین کاریابی برای جوانان شود

واریز 500 میلیون تومان کمک موردی به‌حساب مددجویان آسیب‌دیده

روشی آسان برای کاهش گرما در شهرها

گرامی‌داشت شهیدان «صفایی» و «عزتی» که در تعطیلات نوروز به شهادت رسیدند

متلاشی‌شدن باند سرقت «خواهران و عمه تیزدست» در مشهد

مراجعه بیش از 200 هزار نفر به مراکز اورژانس بیمارستان‌های استان در ایام نوروز

بلیت قطارشهری از 23 فروردین، 800 تومان می‌شود

16 جان‌باخته در تصادفات درون‌شهری نوروز/ کاهش 8 درصدی آمار مجروحان

روند رسیدگی به پرونده‌های پزشکی قانونی چگونه است؟ + توصیه‌ها

صنایع دستی؛ مولد اشتغال و رونق تولید

حضور بیش از 52 هزار زائر در آستان مقدس امامزادگان فردوس

آن روی سکه سیل

مردم با مدرسه‌سازی در پیشرفت و اقتدار علمی کشور سهیم شوند

125 گروه جهادی به مناطق محروم خراسان جنوبی اعزام شدند

تکمیل بیمارستان خوسف، نیازمند 14 میلیارد تومان اعتبار

بیش از 6 هزار ماموریت توسط اورژانس خراسان جنوبی انجام شد

مراسم گرامیداشت شکست آمریکا در صحرای طبس با برنامه‌ریزی وسیع‌تر برگزار شود

تفکر سیستمی موجب خلق راهکارهای بلندمدت می‌شود

مرکز فرهنگی دفاع مقدس خراسان جنوبی در انتظار تامین اعتبار

سمینار آموزشی تفکر سیستمی در بیرجند برگزار شد

جوانان و هزار کار نشده...

رودخانه های 14 شهرستان خراسان رضوی طغیان کرد

پنج تیم عملیاتی جمعیت هلال احمر خراسان رضوی عازم گلستان شد

کمک 35 میلیون تومانی کمیته امداد امام خمینی(ره) منطقه یک بجنورد به مددجویان گیفانی

خسارت 30 میلیارد ریالی سیل به مساجد خراسان شمالی

اسکان 800 نفر از سیل زدگان خوزستان در اردوگاه سپاه جوادالائمه خراسان شمالی

دستگیری معتادان متجاهر در خراسان شمالی نیازمند افزایش ظرفیت کمپ ها است

چگونه به افسردگی پس از زایمان دچار نشویم؟

کشف 5 هزار تن شکر احتکارشده در مشهد

جسد مرد میانسال در چاهی در ارتفاعات حصار گلستان کشف شد

آب‌گرفتگی معابر تا 40 سانتی‌متر، قابل نفوذ به تونل‌ها نیست