پیام خراسان

آخرين مطالب

عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد تشریح کرد؛

بررسی حجاب در تاریخ جهان، ایران صدر اسلام و جامعه معاصر اجتماعي

بررسی حجاب در تاریخ جهان، ایران صدر اسلام و جامعه معاصر

  بزرگنمايي:

پیام خراسان - عضو هیئت علمی دانشگاه فردوسی مشهد گفت: مسئله پوشش اختصاص به زن ندارد و در جامعه بشری، باید زن و مرد پوشیده باشد؛ آن‌چه که در تصاویر از پیشاتاریخ مانده، پوشیدگی زن و مرد است. 
به گزارش ایسنا- منطقه خراسان، هادی وکیلی در سلسله جلسات چهارشنبه‌های عفاف و حجاب در بررسی حجاب از منظر تاریخی در سالن شورای برق دانشکده مهندسی در خصوص واژه حجاب اظهار کرد: آن‌چه که ما واژه حجاب را برای آن به کار می‌بریم، پوشش، پوشاک و... است. اطلاعات تاریخی موجود به اصطلاحی که به کار می‌بریم مربوط به سه هزار سال است. اصلاح به کاربرده پیشاتاریخی است. ادواری که بیشتر باستان‌شناسان در آن به ما کمک می‌کنند یا حتی در ادوار بسیار گذشته در دنیای پارینه‌سنگی و جایی که عصر تاریخی آغاز می‌شود که در آن‌جا اسطوره‌شناسان به ما کمک می‌کنند. از انسان‌های ادوار گذشته منابع مفتوح قابل استناد در اختیار است. آثاری مثل کتیبه یا کتاب‌هایی که از سه هزار سال پیش است.
وی ادامه‌ داد: آگاهی‌های محدودی که از دوره پیشاتاریخی داریم، مبتنی‌بر اسطوره و آگاهی‌های باستان‌شناسان در قاره‌ها، کوه‌ها، نقش‌برجسته‌ها و... آن‌چه که کشف شده و ما در اختیار داریم، نشان‌دهنده انسان زن و مرد پوشیده است. در بیشتر نقش‌برجسته‌ها، نقاشی‌ها و... تصاویر انسان بیشتر مرد و به‌ندرت تصویر زن دیده می‌شود. مسئله پوشش اختصاص به زن ندارد و در قائده جامعه بشری باید زن و مرد پوشیده باشند. آن‌چه که در تصاویر از پیشاتاریخ مانده پوشیدگی زن و مرد است. مفهوم پوشیده‌بودن در دنیای قدیم شامل سه قطعه لباس بوده که شامل لباس سر، تن، پا است که عمدتا در آثار به جا مانده دیده می‌شود. 
این استاد دانشگاه عنوان کرد: اطلاعات تاریخی می‌گوید اکثر دنیای متمدن از حدود سه هزار سال پیش تا دوران معاصر پوشش نسبتا کامل داشتند. در ایران، هند، چین، مصر، اروپا و... آگاهی‌هایی داریم که انسان‌های پوشش‌دار هستند. اکثر تمدن‌ها مثل ایران، چین، هند و... مبتنی‌بر داشتن پوشش است. تقریبا تمام ادیان بدون استثناء ادیان الهی و ادیان بشری قائل به حجاب بودند اما در دو مقطع نمونه‌هایی از حداقلی‌بودن پوشش را می‌بینیم. در برخی قبایل غیرمتمدن نمونه‌هایی را بعضی از جامعه‌شناسان گمانه زدند که در جنگل‌های آفریقا و آمازون در بالای آسیا و شبه قاره هند به صورت احتمالات در مناطق استوایی به ویژه قبایل که در جنگل‌ها بودند، پوشش حداقلی داشتند. که زندگی آن‌ها مبتنی‌بر یک زندگی بسیار ابتدایی که به زیست حیوانی نزدیک‌تر از زیست انسانی بوده است. در حد محدودی در تمدن یونان باستان و قبل از ورود به مسیحیت به این منطقه نیز شواهد و نمونه‌هایی از مجسمه‌های عریان داریم که نشان از، بخشی از جامعه این نوع پوشش بد و قبیح نمی دانستند. در عین حال در همان جامعه تصاویری که از سقراط و ارسطو برای ما به جا مانده انسان‌هایی است که لباس سر، تن و پا دارد.
وی با اشاره به اینکه«عرف به اکثریت بسیار قاطع جوامع بشری بیش از آن، این ویژگی‌ها را دارا بودند» خاطرنشان کرد: اگر عفاف را روح حفاظت از ویژگی‌های زنانه و مردانه بدانیم و حجاب را ابزار حفظ آن، بدین صورت عفاف برای تمدن‌های پیشین مهم بوده است. به دین معنا که عبور از خط قرمزهای روابط جنسی به شدت قبیح تلقی دانسته و در اکثر تمدن‌ها مجازات سنگین داشته است. در تاریخ فلات ایران؛ هخامنشی مرد و زن ایرانی پوشش کامل داشته و لباس سر و تن و پا دارند. عمده تصاویر باقی مانده از هخامنشی از مردان است و اصولا تصویر زن نداشته و تصاویر مختص به آقایان است. در دوره ساسانی وقتی به سراغ بیستون می‌رویم تصاویر مردانه است اما برخی از موزاییک، کتیبه و سکه‌های باقی مانده نمونه‌هایی از تصاویر زن هخامنشی و ساسانی مشاهده می‌شود. 
عضو هیئت علمی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی با بیان اینکه «در دوره معاصر رضاشاه کشف حجاب نکرد منع حجاب کرد» بیان کرد: در کتاب خاطرات و خطرات مهدی قلی خان هدایت می گوید:« چادر و مشکو(شنل) رسم ایرانیان بود و از آنجا ریشه داشت و در شاهنامه در سه جا ذکر چادر شده است.حجاب فخر نجبا بود و ما مدعی تجدید دوره پهلوانی(ایران باستان) هستیم.در تخت جمشید یا بیستون صورت زن نیست.».پوشش زن و مرد پارسی در همه دوره‌ها از پوشش کامل برخوردار بودند.تصاویر آن را در کتاب تاریخ پوشاک اقوام ایرانی که به نویسندگی مهرسا غیبی است می‌توانید ببینید. پژوهشی که انجام شده در این کتاب بسیار دقیق است. از تصاویر و آثار به جا مانده نقش تمام انسان‌ها محجب و پوشیده است. بعد از سقوط هخامنشیان دوره کوتاهی سلوکیان بر تخت سلطنت نشستند که به ندرت نمادهایی از پوشش بینابینی در این دوره دیده می‌شود. تعداد و مدت دوره سلوکیان بسیار کم است اما خیلی زود سلوکیان جذب فرهنگ ایرانی شده و فرهنگ و پوشش ایرانی بر آن‌ها غلبه می‌کند. در دوره اشکانیان پوشش زن و مرد ایرانی همان پوشش دوره هخامنشیان اما با اندکی تغییر است. چند تصویر از آن دوران است که مرد ایرانی ریش نداشته و یا قواره لباس او کوتاه‌تر شده که احتمالا تحت‌تاثیر فرهنگ یونانی بوده است. در دوره ساسانی این پوشش قوی و کامل‌تر می‌شود.تعداد آثار به جا مانده در دست ما زیاد است که نشان می‌دهد که در این دوره پوشیده‌تر از ادوار و شبیه به دوره هخامنشی هستند. بعضی گمانه زدند که در دوره ساسانیان دین زرتشت به عنوان دین رسمی اعلام شد و در آیین ساسانی زن باید پوشش داشته باشد همان گونه که زنان زرتشتی ایران کاملا پوشیده و باحجاب است.
وی ابراز کرد: بعد از آن اسلام، حجاب را برای مسلمان اجباری کرد. عرب غیرمسلمان که شامل اهل کتاب، مسیحی، سابقین، زرتشتی که همه آن‌ها دارای حجاب کامل بودند اما عرب بت‌پرست پوشش عرفی خود را داشت. این پوشش دو ویژگی داشت که مانند زندگی عرب بیابان‌گرد، بسیار ساده بود. اسلام این حجاب را ساماندهی کرده و پوشاندن را تعریف می‌کند. دروغ است که ایرانی‌ها به‌زور و اجبار مسلمان شدند بلکه ایرانی‌ها به‌تدریج و به فاصله چهار قرن مسلمان شده و هیچ اجباری در مسلمان‌شدن آنان نبود چون پوشش مورد نظر اسلام با پوشش دوره ساسانی بسیار نزدیک بود. بنابراین ما هیچ گزارش جدی از درگیری در مورد پوشش ایرانی در سده‌های نخست نداریم. یکی از علت‌های تسهیل مسلمان‌شدن ایرانیان، بسیاری از آموزه‌های ایرانی با دین اسلام از جمله پوشش، سازگاری داشت.
وکیلی خاطرنشان کرد: بعد از آن وقتی مغول‌ها به ایران حمله کردند، مغول‌ها در پوشش کمی رهاتر بوده اما بدون پوشش نبودند. زن و مرد مغولی پوشش داشتند اما از تصاویر زن مغولی که مقیم ایران موجود این زنان پوشیده بودند چرا که مغول‌ها خیلی زود هضم در فرهنگ ایرانی شده و به پوشش ایرانی رسیدند. پوششی که از دوره عباسیان تا دوره پهلوی داریم افزوده‌هایی به پوشش زنان است که در آن استفاده از پوشیه در دوره عباسیان رواج پیدا کرد و در دهه‌ها و سده‌های اول این پوشش برای خاندان سلطنتی بود. از اواسط دوره قاجار زمزمه‌هایی از حجاب‌گریزی و ستیزی دیده شد که تک نمونه‌هایی از کشف حجاب یک زن ایرانی را در آن می‌بینیم. در نشریاتی مانند حبل‌المتین مقالاتی در خصوص بی‌حجابی چاپ و اشعاری در نقد و تمسخر حجاب نیز سروده می‌شد. ورود این جریان‌ها به ایران عمدتاً از سمت کسانی بود که تحت تاثیر جریان‌های جدید در فرهنگ مغرب‌زمین شدند.
این استاد دانشگاه گفت: ما در قرن 19 و 20 در تمامی ابعاد تحت تاثیر غرب قرار گرفتیم که علاوه‌بر بعد پوشش، خوراک ما نیز هم تحت تاثیر قرار گرفت. نهایتاً حکومت رضاشاه حجاب را در ایران ممنوع کرد. این حادثه نشان داد که این سیاست جواب نداده است چرا که پروفسور پیتر آوری انگلیسی استاد دانشگاه کمبریج می‌گوید:«کل زنان ایرانی که بی‌حجاب شدند 3 هزارنفر بودند». در پهلوی دوم وقتی نتیجه کار قبلی دیده شد، اشاعه فرهنگ بی‌حجابی در جامعه گسترش پیدا کرد. در عین حال از اطلاعات موجود زنان آن دوره، نشان می‌دهد که اکثریت زنان به پوشش ایرانی اسلامی خود پایبند بودند. در دهه پایانی پهلوی یکی از ویژگی‌های عجیب فضای اجتماعی ایران، بازگشت زنان ایرانی به حجاب است. بعد از انقلاب فضای عمومی، پوشش و حجاب در اختیار قرار گرفت که در این خصوص گفت‌وگوهای زیادی است.
وی در خصوص تغییرات حجاب در ادوار و وضعیت حال حاضر عنوان کرد: به لحاظ آماری چیزی رخ نداده است. ما همیشه بیش از واقعیت موجود حجاب، مطرح می‌کنیم. تفاوت اجتماعی بین زنان باحجاب و بی‌حجاب وجود دارد. زنان باحجاب تا زمانی که کاری در جامعه نداشته باشند حضور پیدا نمی‌کنند اما زنان بی‌حجاب برای نمایش خود به خیابان می‌آیند که میزان تظاهر در این طیف بیشتر است.
وکیلی ادامه داد: در دوره معاصر دچار بحران هویتی شده‌ایم. دل بحران هویتی فرد نسبت‌به خودش کم‌بینی و خود‌کم‌بینی و پریشانی است. در بحران هویت یک منی وجود دارد که از من بهتر است که با آن همزاد پنداری کرده و خود را شبیه آن و تبدیل به هویت ثانویه می‌کند که درمان آن بازگشت به هویت ایرانی اسلامی است. در گسترش حجاب‌ستیزی شواهد نشان می‌دهد که دشمنان اسلام نقش دارند. حجاب یکی از ویژگی‌های مهم هویت ظاهری و بیرونی است. اگر پوشش عوض شود، اعلام به تغییر هویت شده است. حجاب در انقلاب سلاح بزرگ انقلابیون است. 
عضو هیئت علمی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد در خصوص تاریخچه رنگ مشکی چادر اظهارکرد: رنگ پوشش در تاریخ باستان متنوع و علاوه بر آن تنوع جنس نیز داریم. حجاب زن برای این است که جاذبه‌های زن در محیط عمومی کم و در محیط خصوصی عرضه شود. حجاب جاذبه‌های جنسی را کم‌کرده و جاذبه‌های واقعی را بیش‌تر می‌کند. در سه دوره از ادوار رنگ مشکی برای پوشش عرف جامعه پذیرفته شد. رنگ مشکی را اُبهت و متانت می‌دانستند ولی قاعده به پوشش مشکی نیست.
وکیلی در خصوص هدف از این نشست‌ها بیان کرد: ما در تمامی موضوعات فرهنگی و به خصوص در مشکلات پوشش به دنبال راه‌حل هستیم. واقعیت این است که زن ایرانی حتی اگر بی‌دین باشد، باید باعفاف باشد. مرد ایرانی در تمام دوره‌ها متین بوده است. اگر به لحاظ هویتی به فرهنگ خود افتخار کنیم، تمام مشکلات اساسی ما حل می‌شود. اگر می‌خوایم مسئله توسعه در ایران حل شود باید به اعتماد به خود برگشته و به هویت خود افتخار کنیم.
انتهای پیام




نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

مرد معتاد همسرش را کشت و آتش زد

واژگونی خودرو در سبزوار پنج مصدوم داشت

مسئولان به طور سرزده از سفره خانه های بیرجند بازدید کردند

کودک آزاری صدرنشین مشکلات اجتماعی جاجرم است

12 هزار خانوار زیر پوشش کمیته امداد خراسان شمالی قرار گرفتند

خیز دولت برای کاهش آلام حاشیه نشینان شیروان

تراکتور با عبور از روی صاحبش گاز روستا را قطع کرد

تصادف در غرب خراسان شمالی 3 مجروح داشت

یک آموزشگاه خیرساز روستایی در مانه و سملقان افتتاح شد

توسعه حمل و نقل خراسان جنوبی؛ در انتظار تامین اعتبار

چه کسی تلگرام را فیلتر کرد؟

آیا قرآن خشونت علیه زن را برمی‌تابد؟

گندمی: در بررسی اصول فقهی به سیره و عمل معصومان توجهی نمی‌شود

چه رویکردهای فقهی در مواجهه با حقوق زنان وجود دارد؟

ضرب و شتم فرزند نماینده مجلس بعد از عروسی

ساقه طلایی شکایت کرد!

مرگ دلخراش صافکار جوان در زیر خودروی پراید

کارگر: کارفرمایم مرا حبس کرد

کاهش 7 تا 10 درجه‌ای دما در شمال کشور

ماجرای اجیر کردن افراد برای گرفتن سهمیه گوشت

رستورانی سازگار با محیط زیست در اندونزی

تکریم زنان نباید منحصر به رأی‌دادن و صندوق‌های رأی‌گیری شود

تعارضات «حقوق» و «فقه» را با نظریات روشنفکرانه رفع کنیم

ناوگان خط 2 قطارشهری مشهد تا پایان سال تکمیل می‌شود

زنانِ با مدرک فوق و دکترا بیشتر بیکارند

وقایع قطب شمال و هشدار عواقب تغییرات آب و هوا

اعتیاد 3 درصد معتادان، از روی ظاهرشان قابل تشخیص است

قدردانی مسئولان از مردم و برگزارکنندگان کنگره شهدای خراسان جنوبی

یکسان نبودن اعتبارات ملی موجب ایجاد شکاف توسعه در میان استان ها شده است

وظیفه اصلی مدیریت شهری عمل به مفاد منشور حقوق شهروندی است

کودک مرگ مغزی در مشهد جان 2 بیمار را نجات داد

آیت الله غرویان: دچار جنگ قرائتهای مختلف از دین شده ایم

برخورد خودرو پراید با تریلی یک کشته و 2 مصدوم داشت

گاز مسکن مهر کوی وحدت شیروان قطع شد

10 درصد معلولان زیر پوشش بهزیستی شیروان شاغل هستند

بیش از 30 درصد پست های اداری خالی است

دختر جوان: 3 مرد نقابدار مرا دزدیدند و آزارم دادند

کلاهبرداری 500 اپلیکیشن از کاربران ایرانی

واریز کمک هزینه نقدی مستمری بگیران تا روز شنبه

دستگیری سارقان مسلح طلافروشی خیابان امامت مشهد

مسیر توسعه همه‌جانبه از آموزش‌وپرورش می‌گذرد

سرانه آموزشی در منطقه تبادکان نصف استاندارد کشوری است

ضرورت بازگشت جامعه شهری به عدالت ترمیمی

دعوت از نماینده یونیسف برای تحقق شهر دوستدار کودک و افراد معلول

عدالت ترمیمی ارتباط مستقیمی با منشور حقوق شهروندی دارد

خدمات هوشمند اتوبوس‌رانی مشهد در یک نگاه

رمز دوم کارت‌های بانکی، یکبار مصرف شد

دیوان‌سالاری مانع رشد بخش خصوصی است

رویکرد ستاد خدمات سرمایه گذاری تسهیلگری باشد

حمایت از 4500 مادر دارای سوء‌ تغذیه در خراسان‌شمالی