پیام خراسان

آخرين مطالب

زنگار فراموشی بر چهره صنایع دستی مقالات

زنگار فراموشی بر چهره صنایع دستی

  بزرگنمايي:

پیام خراسان - مشهد- غبار فراموشی بر چهره هنرهای سنتی و صنایع دستی نشسته و رفته رفته با گذشت زمان رنگ نابودی بر قامت این هنرها پررنگتر می شود حال آنکه این غبار باید با افزایش حمایت از این بخش زدوده شود.
صنایع دستی، هنری زیبا و محصول دستهای هنرمندانی زحمتکش و کم توقع و البته وفادار به هنر اجداد و پدرانشان است، هنرمندانی که با حفظ سنتهای شغلی گذشتگان و شاید بر حسب نیاز، نقش مهمی را در حفظ بخشی از تاریخ و فرهنگ هر شهر و منطقه بر عهده دارند.
صنایع دستی ایران علاوه بر سابقه تاریخی هفت هزار ساله از تنوع، جذابیت و زیبایی خاصی برخوردار است که می تواند به عنوان یکی از تولیدات مهم هنرمندان ایران زمین در توسعه گردشگری و مبادلات فرهنگی نقش بسزایی ایفا کند.
صنایع دستی هر کشور بازگو کننده خصوصیات تاریخی، اجتماعی و فرهنگی آن کشور و نمادی از هویت ملی هر قوم است و می تواند عامل مهمی در شناساندن فرهنگ و تمدن ملل مختلف و نیز هویت بخشی به نسل های آینده هر کشور محسوب شود.
هنرها و صنایعی که روزگاری به تامین نیازهای اساسی مردم می پرداختند و حذف هر یک از آنها روال طبیعی زندگی را لنگ می کرد، امروز به حاشیه رفته و محصولات آن را تنها به عنوان نمادی از گذشته و سنت آن هم در صورت توانایی مالی خریداری و بر روی دکور به نمایش می گذاریم.
محصولات هنری که روزگاری ظرف های غذا، کوزه های آب، فنجان چای و پوشاک و پوشش زندگی هر یک از اجداد ما محسوب می شدند، امروز با بی توجهی و گرایش به زندگی مدرن و محصولات صنعتی و ماشینی کم کم به وادی فراموشی رفته اند.
تغییر نیازهای جامعه، تغییر شیوه زندگی افراد، صنعتی شدن محصولات، واردات بی رویه با قیمت های بسیار نازل، نبود تطبیق طرح ها و مصنوعات حاصل از این مشاغل با زندگی امروزی، نبود توان رقابت با محصولات مشابه صنعتی، بالا بودن قیمت تمام شده در برخی محصولات، مهاجرت های بی رویه، عدم تامین نیازهای معیشت خانواده و نبود برنامه ریزی مناسب برای شناسایی و آشنایی عموم با جذابیت های بصری از جمله مواردی است که صنایع دستی را در معرض نابودی قرار داده است.
* خطه هنرخیز خراسان
خراسان رضوی پهنه غنی از فرهنگ و تاریخ و محل زندگی هنرمندان و صنعتگران بلند آوازه است که از مجموع 250 رشته هنرهای دستی شناخته شده در کشور دست کم 90 رشته را دارا می باشد.
در این میان 35 رشته صنایع دستی بومی خراسان رضوی است که در همین منطقه تولید می شود و تا کنون 10 رشته از این تعداد به عنوان رشته های دارای مزیت در کشور انتخاب شده است.
رشته های هنری از جمله نوار بافی، ابریشم بافی، قلم زنی روی سنگ، ارغوان بافی، زیورآلات سنتی، کاشی سنتی، پوستین دوزی، گلدوزی، سنگ تراشی، رشته های سنگهای قیمتی و نیمه قیمتی از جمله رشته هایی هستند که در خطه خراسان رضوی یافت می شوند.
این در حالی است که منسوخ شدن کامل 9 رشته صنایع دستی در این استان به این معناست که دیگر نه هنرمندی در این رشته ها وجود دارد و نه اثری در این رشته ها در استان تولید می شود و این رشته ها به تاریخ پیوسته اند.
رشته هایی مانند گیوه دوزی، جاجیم بافی، شرع بافی، کلنگری، صحافی سنتی، برک بافی، قفل سازی، علامت سازی و دباغی از جمله این رشته هاست.
زندگی مدرن و فاصله گرفتن از زندگی های سنتی و تغییر نیازها موجب شده اغلب محصولات رشته های سنتی کارایی لازم را در زندگی های امروزی نداشته باشند و با گذر زمان و از دنیا رفتن هنرمندان و اساتید این رشته ها، دیگر محصولاتی از این دست تولید نشود.
با تداوم این روند، رشته های دیگر از قبیل چادر شب بافی، پوستین دوزی، رنگرزی گیاهی، احجام سنتی، آینه کاری، نمد مالی، مسگری، چارق دوزی و گره چینی نیز در این خطه در معرض نابودی قرار گرفته است.
با یک بررسی تاریخی می توان به این نتیجه قطعی و روشن رسید که هر یک از این حرفه ها، دارای سابقه کهن تاریخی از نظر اجتماعی، فرهنگی و حتی اقتصادی هستند و اینجاست که باید کمی عمیق تر اندیشید و دید که به راستی وظیفه چه گروه و سازمانی است که با توجه به اهمیت روز افزون فرهنگ و تاریخ استان، به حفظ این سرمایه های بومی و ملی و تاریخی اهمیت دهد و به ارزش حفظ این مشاغل، نه به صورت نمادین بلکه در حد کامل توجه کند.
* کشتی به گل نشسته صنایع دستی
معاون صنایع دستی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان رضوی چندی پیش در همایش طراحی بسته بندی سوغات ویژه خراسان رضوی، صنایع دستی این استان را همچون کشتی به گل نشسته توصیف کرد که روش تولید، عرضه و بسته بندی در آن متناسب با ظرفیت صنایع دستی استان نیست.
محمد مطیع با بیان اینکه دنیا شهر مشهد را به عنوان شهر جهانی گوهرسنگ پذیرفته است، افزود: در این زمینه حرکت انجام شده لاک پشتی بوده و هیچ چیز مدون نشده است.
وی اظهار داشت: 70 رشته صنایع دستی در استان وجود دارد و بیش از 500 فروشگاه صنایع دستی در این استان فعالیت می کند.
مطیع گفت: این استان 31 میلیون گردشگر دارد اما کار خاصی در زمینه ارائه صنایع دستی به آنها صورت نگرفته و تاکنون نتوانسته ایم به خوبی موضوع سوغات را مدیریت کنیم و از داشته هایمان استفاده مطلوب نمائیم.
وی بابیان اینکه استانداردسازی محصول نیز موضوع مهمی است و تاکنون نشان استاندارد سنگ هرکاره ، فیروزه و عقیق خراسان رضوی گرفته شده است، افزود: مجوزهای نشان اعتماد هم به فروشگاههای صنایع دستی خراسان رضوی داده شده که نشان می دهد جنسی که داخل فروشگاهها فروخته می شود فقط جنس ایرانی است.
وی اظهار داشت: مشهد با بیش از هشت هزار و 900 کارگاه انفرادی و گروهی و بیش از 20 هزار هنرمند و صنعتگر، از نظر جمعیت شاغل به کار در صنایع دستی نیز جزو سه شهر اول کشور محسوب می شود.
* شبکه سازی صنایع دستی و سوغات راه برون رفت
مدیر کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان رضوی نیز گفت: شبکه سازی صنایع دستی و سوغات موجب گردآمدن بخش خصوصی با دانش های متعدد در کنار یکدیگر و استفاده از ظرفیت های همدیگر می شود.
ابوالفضل مکرمی فر افزود: در نخستین تجربه این شبکه سازی در استان شرکت های مختلف با دانش ها و توانایی های متعدد در کنار یکدیگر جمع شده و به تولید محصولات مورد نیاز بازار با کیفیت مطلوب اقدام کردند.
وی بابیان اینکه بیش از 100 نفر از هنرمندان در این شبکه گردهم آمده اند اظهار داشت: هم اکنون 60 روش متعدد برای شبکه سازی وجود دارد که تاکنون روش سنتی در این زمینه در کشور اجرا شده است.
وی با بیان اینکه این نوع شبکه سازی صنایع دستی در کشور برای نخستین بار در استان امسال انجام شده است، گفت: شرکتهای تعاونی، طراح پکیج و بسته بندی، طراح محصولات، نماینده های بانک ها و نمایندگان سازمان های خصوصی در این شبکه می توانند فعالیت موثر داشته باشند.
* تغییر کاربری راه نجات
مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان رضوی افزود: نوآوری و تعریف کاربری جدید با هدف کاربردی کردن محصولات و صنایع دستی مهمترین مسئله ای است که در این صنایع باید در نظر گرفته شود.
وی اظهار داشت: با توجه به نقش صنایع دستی در زندگی و امور روزانه مردم در گذشته، همچنان می توان این نقش را با تعاریف و تدابیر جدید زنده و ماندگار نگه داشت.
وی گفت: در کنار تعاریف و کاربری جدید برای صنایع و هنرهای سنتی باید از هنرمندان این رشته ها که معدود و انگشت شمار هستند نیز حمایت شود.
مکرمی فر افزود: در این راستا آموزش به عنوان سیاست اصلی و اولیه مد نظر است و نسل جوان به خوبی می تواند با فراگیری هنرهای دستی و ایجاد خلاقیت در این زمینه نقش آفرینی موثر داشته باشد.
وی با بیان اینکه هنرهای سنتی و صنایع دستی بگونه ای عجیب و تاثیرگذار موجب ایجاد آرامش و امنیت خاطر در افراد می شود اظهار داشت: علت مهم گرایش جمعی به زندگی سنتی و هنرهای دستی از سوی گردشگران همین نکته است.
وی گفت: بسیاری از هنرهای سنتی قدیمی و حتی منسوخ شده را با حمایت و تغییر کاربری می توان جان تازه و دوباره داد.
* صادرات 3.5 میلیون دلاری صنایع دستی
معاون صنایع دستی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان رضوی با بیان اینکه در نیمه نخست امسال حدود 3.5 میلیون دلار صنایع دستی از این استان صادر شده است افزود: این میزان صادرات صنایع دستی به جز صادرات چمدانی آن محاسبه شده است.
وی اظهار داشت: سنگ های قیمتی، بافته های داری، مصنوعات چرمی، مصنوعات سفال و سرامیک به ترتیب بیشترین صادرات صنایع دستی در استان را به خود اختصاص داده است.
وی گفت: دیگر صنایع دستی صادراتی استان شامل محصولات نساجی سنتی، مصنوعات سنگی و چرمی، آبگینه و نظایر آن می باشد.
مطیع با بیان اینکه سال گذشته بیش از 14 میلیون دلار صنایع دستی خراسان رضوی به کشورهای دیگر صادر شد افزود: صنایع دستی این استان به 27 کشور صادر می شود که از آن جمله می توان به کشورهای ژاپن، چین، تاجیکستان، ازبکستان، مالزی، فرانسه، سوئیس، انگلستان، نیوزیلند، بحرین، قطر، کویت، آلمان، کانادا، ترکیه و استرالیا اشاره کرد.
* سوغات، کاربردی جدید برای صنایع دستی
معاون صنایع دستی خراسان رضوی اظهار داشت: با توجه به ورود میلیونها زائر و گردشگر داخلی و خارجی به این استان، تعریف کاربردهای جدید برای صنایع دستی و معرفی آنان به عنوان سوغات می تواند راه خوبی برای ترویج این هنرها باشد.
مطیع با اشاره به جایگاه فرهنگی هنرهای دستی و سنتی گفت: کاربردهای نوین و جدید هنرهایی مانند مسگری، نمد مالی، رنگرزی و چادر شب بافی، فراوان و متعدد بوده و می تواند موجب استقبال گردشگران شود.
وی افزود: صنایع دستی در کنار همه کاربردهایی که دارد می تواند به عنوان سوغات، پیام رسان ابعاد فرهنگی سفر برای گردشگران داخلی و خارجی باشد زیرا بخشی از سفر و گردشگری همراه با هدیه و سوغات است که نه تنها تاثیر اقتصادی قابل توجهی در بر دارد بلکه صنایع دستی را به پیام رسان فرهنگی تبدیل می کند.
وی اظهار داشت: بخشی از موفقیت فعالیت های اقتصادی شهر با توجه درست و دقیق به اقتصاد گردشگری و اقتصاد سفر محقق می شود.
مطیع گفت: خلاقیت و کاربردی کردن محصولات صنایع دستی از جمله ضروریات و نیازهایی است که باید با برنامه ریزی هدفمند انجام شود.
وی افزود: باید با هدفمند کردن محصولات صنایع دستی و در نظر گرفتن نیاز مصرف کنندگان در نوع کاربری محصولات این بخش به رشد و پرورش هنرمندان، حمایت از آنان، جلب توجه گردشگران و کشف بازارهای جدید در این عرصه اقدام نمود.
وی ادامه داد: زندگی مدرن و فاصله گرفتن از زندگی های سنتی و تغییر نیازها موجب شده است اغلب محصولات صنایع دستی و هنرهای سنتی کارایی خود را از دست داده و با گذر زمان و مرگ هنرمندان و استادان این رشته ها، محصولاتی از این دست دیگر تولید نشود.
 





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

توهم پرآبی

پرمصرف‌ها بخوانند

خیابان هایی که با توت فرش شدند

گذر از تابستان داغ با مدیریت مصرف انرژی

دانسته‌هایی در مورد انقلاب تابستانی

جشن چله تابستان

عناوین روزنامه های خراسان رضوی در دوم تیر ماه

مشارکت، شاهراه به ثمر نشستن طرح بازآفرینی شهری

رمزگشایی از یک معادله در بازار لاستیک

یک پژوهشگر: رویکرد شریعتی دین را از طاقچه‌ها به سطح جامعه کشاند

کشت کلزا ضرورتی برای تحقق اقتصاد مقاومتی و خودکفایی

روستاها در اشغال معماری غیربومی

«ام. اس» بیماری هزار چهره قرن کنونی

کودکان کار و «تراژدی شهری»

گل جالیز را بیشتر بشناسید

مشکلات مردم فردوس در یک مسیر پرتردد و بی شناسنامه

طرح انتقال صنوف مزاحم بیرجند12ساله شد/گره کار در دستگاه های دولتی

مراقب قرص های شب امتحان باشید

عناوین روزنامه های خراسان رضوی در نوزدهم خرداد

علت سرگیجه در بارداری چیست؟

دعا و اعمال روز بیست و هشتم ماه مبارک رمضان

نگرانم نگرانی‌هایم بیش‌تر از این شود

دعا و اعمال روز بیست و هفتم ماه مبارک رمضان

دعا و اعمال روز بیست و ششم ماه مبارک رمضان

«شب قدر» در سوره مبارکه دخان

ایذاء و بهتان نسبت به دیگران در نگاه قرآن کریم

همه‌چیز از 40 سالگی شروع می‌شود

اهمیت و فضیلت «شب قدر» در کلام قرآن

رنج استان از مدیرانی که آش دهن سوزی نیستند!

رمضوخوانی، رسمی کهن و پابرجا

پلاستیکها، تهدیدی برای زندگی زمین

آقای وزیر، استان را نگاه ویژه ای باید

گرسنگی که صد دوا دارد

ازبکستان در رمضان

مشکلات فراوان پیش روی فوتبال و فوتسال بانوان

سامانه های نوین آبیاری ضرورت کشاورزی در اقلیم خشک خراسان رضوی

تنهایی نواب

عناوین روزنامه های خراسان رضوی در بیست و چهارم اردیبهشت

سفر به شیراز در ماه بندگی

پایان رقابت ساخت پناهگاه‌های مریخی به روش چاپ سه‌بعدی

رمضان در کشور فانوس‌ها

ورزش به افق رمضان

رمضان در ایالات متحده آمریکا

عناوین روزنامه های خراسان رضوی در هجدهم اردیبهشت

سفره های خراسان شمالی رنگ طبیعت گرفته است

عطر گل و گلاب در کویر پیچید/ ضعف خراسان جنوبی در فرآوری

عناوین روزنامه های خراسان رضوی در پانزدهم اردیبهشت

تور خبری در روستای جهانی« توبافی»

پیوندی سیاه که سفیدی سنت حسنه ازدواج را لکه دار می کند

تهدیدهای پنجمین رود کشور در خراسان شمالی