پیام خراسان

آخرين مطالب

/هنر تن‌پوش/

پوشاک‌ ایرانیان در سه دوره اسلامی، سلجوقیان و تیموریان مقالات

پوشاک‌ ایرانیان در سه دوره اسلامی، سلجوقیان و تیموریان

  بزرگنمايي:

پیام خراسان - تاریخچه پوشاک به طور کلی بخشی از تاریخ تمدن و فرهنگ انسان است؛ نوع لباس و پوشاک مردم ایران در دوره‌های متفاوت هم بنا به شرایطی که بوده همیشه سبک و اسلوب خاصی داشته است.
به گزارش ایسنا- منطقه خراسان، نزدیک‌ترین مدارک پوشش ایران به اوایل دوره اسلامی، نمونه‌هایی از شکل‌های روی پارچه‌های بافته مشرق ایران است که مردانی را سوار بر فیل بالدار نشان می‌دهند، پوشاک این مردان شباهت زیادی به پوشاک دوره ساسانیان دارد.
زینت لباس سواران، در برخی موارد زمینه‌ در گذشته دارد مانند سردوشی که در نقش بشقابِ پیدا شده از دیلمان گیلان منتسب به شاپور دوم که نظایر این ارخالق به روی پارچه بافته شده است، هم‌چنین در نقش بشقاب بهرام گور در شکار گراز، یا در نقش بشقاب پیدا شده از ساری و یا در نقش بشقاب شکار ببر در جلد یکم کتاب «پوشاک باستانی ایرانیان» داده شده است، وجود دارد.
در نقش‌های دیگر روی پارچه در قسمت سر وسایل دیگری نیز که بسیار جالب هستند مانند کلاه یا تاج سوار (شبیه تاج مجسمه منتسب به یزدگرد سوم آخرین پادشاه ساسانیان در سکه او است)، آویزهای زینتی، آویز از دو گوشه ارخالق و شلواری که در قسمت مچ پا جمع شده و یادآور شلوار مخصوص ساسانیان است، دیده می‌شود.
پوشاک اوایل دوران اسلامی مردم ایران (هم‌چنین زمان سامانیان، غزنویان، آل‌بویه) شامل قطعاتی از جمله کلاه یا سرپوش، پیراهن، ارخالق، شلوار و قبا است که نشانه بارز کلاه یا سرپوش نوک تیز، شیاردار، با نوار و حاشیه است؛ پیراهن که پیراهنی بلند با آستین و نقشی در بازو، دم آستین و گرداگرد دامن دارای حاشیه زینتی بوده است.
ارخالق (نیم تنه ای که مردان و زنان می پوشیدند و میان آستر آن پنبه قرار می دادند) که دارای نقش سردوشی و نقش بازوبند است، یقه و کناره‌های ارخالق (در قسمت سینه) دارای حاشیه بوده و در دو گوشه پایین آن دو زیور آویخته است.
شلوار که در مچ پا جمع شده، شلوار از نوع دمپا گشاد نیز رایج و دمپای شلوار دارای حاشیه بوده است، از دیگر ملزومات برای پوشش قبا بوده که اوایل دوران اسلامی نمای آستین کوتاه برروی آستین بلند پیراهن نقش می‌شده که تعدادای آن‌ را بر تن می‌کرده‌اند و در نهایت پوشیدن پای‌افزار ساق‌بلند در حدود سده ششم هجری متداول بوده و نوع بی‌زیور آن نیز وجود داشته است.
دوره سلجوقی
در کنده‌کاری‌هایی از شمعدان مفرغی نقره کوب خراسان منتسب به سده ششم، مردانی نقش دارند که هریک کلاهی از نوع کلاه‌های شرق دور برسر دارند و قبای آن‌ها از نوع یقه مایل است که به آستینش بازوبند نقش شده و پای‌افزار نیمه ساق بلند دارند.
در نقش بشقابی، سواری نشان داده شده است که دستاری برسر و ارخالقی (نیم تنه ای که مردان و زنان می پوشیدند و میان آستر آن پنبه قرار می دادند) آستین کوتاه بر تن دارد، قبایی جلو باز که آستینش فراخ بوده و شلواری از نوع نیمه فراخ و دمپا تنگ پوشیده است.
دوره تیموریان
در بخشی از یک نقاشی که صحنه مرگ اسکندر کبیر در شاهنامه و منتسب به سده ششم هجری است، مردی را می‌بینیم که قبائی بلند برتن برهنه خود کشیده و به علت اضطراب، کمر بر میان نبسته و شلواری پوشیده است که به اندازه کافی فراخ است و با کمربندی گل گره زده، کمر شلوار را زیرناف نگه داشته و باقی شلوار در میان پای‌افزار در ساق بلندش فرو شده است.
قبای آستین کوتاه این سده، دارای یقه مایل از شانه چپ به زیر بغل راست است. نکته دیگر در لباس مردم این دوره بلندی دامن بوده که تا به حوالی مچ پا نزدیک شده‌ است؛ می‌دانیم که بلندتر گرفتن دامن از سده‌های پیشین معمول بوده، هم‌چنین علاوه بر موارد قبل جبه‌ای با آستین بلند نیز روی پیراهن می‌پوشیده‌اند که در نقوش فراوانی قابل مشاهده است.
در سده‌های گذشته کلاه زیاد معمول نبوده و عمامه بر سر می‌نهادند و یا بیشتر از نوارهای زینتی برای نگهداری موی سر استفاده می‌کردند، گاهی در میان این کلاه‌ها، شیارها، قوس‌ها و یا گردشی از طرح وجود دارد که یادآور سده‌های اوایل اسلام و پیش از آن است. 
قبای این سده جلو باز بوده و پوشاک آن‌ها شامل قطعاتی از جمله پیراهن‌زیر که آستین بلند داشته و دامن آن هم قد قبای رویی دوخته می‌شده است، آستین در مچ دست تنگ می‌شده و تنها آستین شخصیت مقدس اندکی فراخ بوده است.
از دیگر پوشاک می‌توان به قبای رویی اشاره کرد که آن‌ را با آستین بلند و کوتاه، یقه جلو باز و مایل، یقه برگردان و ساده، با سردوشی قلاب‌دوزی شده و با کمربند قلاب‌دارو شال بوده است. بالاپوش یا جبه که با پوست حاشیه‌دوزی می‌شده است، پای‌افزار ساق بلند، نیمه ساق‌بلند و بدون ساق بلند، انواع عمامه پیچیده به کلاه که جنس آن از پارچه لفاف‌دار، پشم یا نمد بوده، شلوار که لیفی و فراخ بوده و دمپای تنگ داشته است نیز از دیگر قطعات پوشاک این دوران بوده است.
سماسادات علوی مقدم ایسنا- منطقه خراسان
انتهای پیام





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

کشت کلزا ضرورتی برای تحقق اقتصاد مقاومتی و خودکفایی

روستاها در اشغال معماری غیربومی

«ام. اس» بیماری هزار چهره قرن کنونی

کودکان کار و «تراژدی شهری»

گل جالیز را بیشتر بشناسید

مشکلات مردم فردوس در یک مسیر پرتردد و بی شناسنامه

طرح انتقال صنوف مزاحم بیرجند12ساله شد/گره کار در دستگاه های دولتی

مراقب قرص های شب امتحان باشید

عناوین روزنامه های خراسان رضوی در نوزدهم خرداد

علت سرگیجه در بارداری چیست؟

دعا و اعمال روز بیست و هشتم ماه مبارک رمضان

نگرانم نگرانی‌هایم بیش‌تر از این شود

دعا و اعمال روز بیست و هفتم ماه مبارک رمضان

دعا و اعمال روز بیست و ششم ماه مبارک رمضان

«شب قدر» در سوره مبارکه دخان

ایذاء و بهتان نسبت به دیگران در نگاه قرآن کریم

همه‌چیز از 40 سالگی شروع می‌شود

اهمیت و فضیلت «شب قدر» در کلام قرآن

رنج استان از مدیرانی که آش دهن سوزی نیستند!

رمضوخوانی، رسمی کهن و پابرجا

پلاستیکها، تهدیدی برای زندگی زمین

آقای وزیر، استان را نگاه ویژه ای باید

گرسنگی که صد دوا دارد

ازبکستان در رمضان

مشکلات فراوان پیش روی فوتبال و فوتسال بانوان

سامانه های نوین آبیاری ضرورت کشاورزی در اقلیم خشک خراسان رضوی

تنهایی نواب

عناوین روزنامه های خراسان رضوی در بیست و چهارم اردیبهشت

سفر به شیراز در ماه بندگی

پایان رقابت ساخت پناهگاه‌های مریخی به روش چاپ سه‌بعدی

رمضان در کشور فانوس‌ها

ورزش به افق رمضان

رمضان در ایالات متحده آمریکا

عناوین روزنامه های خراسان رضوی در هجدهم اردیبهشت

سفره های خراسان شمالی رنگ طبیعت گرفته است

عطر گل و گلاب در کویر پیچید/ ضعف خراسان جنوبی در فرآوری

عناوین روزنامه های خراسان رضوی در پانزدهم اردیبهشت

تور خبری در روستای جهانی« توبافی»

پیوندی سیاه که سفیدی سنت حسنه ازدواج را لکه دار می کند

تهدیدهای پنجمین رود کشور در خراسان شمالی

شوراها از قانون تا عمل

قربانیان همخونی

هوای مشهد برای ششمین روز متوالی پاک است

تاریخچه دسته گل عروس در بعضی کشورها

روایت یک غار پس از زلزله

پوشاک‌ ایرانیان در سه دوره اسلامی، سلجوقیان و تیموریان

ورود پژوهشکده سوانح طبیعی به موضوع رانش روستاهای استان

عناوین روزنامه های خراسان رضوی در سوم اردیبهشت

«بارنجگان» در گذر از رنج ها

سیل، نقمت در اوج نعمت!