پیام خراسان

آخرين مطالب

از آبادی‌های باصفا تا اَبَرروستاهای حاشیه مشهد مقالات

از آبادی‌های باصفا تا اَبَرروستاهای حاشیه مشهد

  بزرگنمايي:

پیام خراسان - مشهد- حاشیه نشینی نه با افزوده شدن پهنه ها به شهر بلکه با گسترش شهر به اطراف و بلعیدن روستاهای با صفا رخ می نماید و این روند به رغم اقدامات اصلاحی در حریم مشهد همچنان در حال گسترش است.

طی نیم قرن گذشته، شهر مشهد 80 روستا در اطراف خود را بلعیده است و در حال حاضر بیش از 70 درصد مشکلات کالبدی و ساختمان‌های ناایمن و عمده بافت‌های فرسوده ناشی از افزوده شدن همین روستاها به محدوده شهر است.
بر اساس تعاریف تقسیمات کشوری شهر محلی است با حدود قانونی که در محدوده جغرافیایی بخش واقع شده و از نظر بافت ساختمانی، اشتغال و سایر عوامل، دارای سیمایی با ویژگی‌های خاص خود می‌باشد به طوری که اکثریت ساکنان دائمی آن در مشاغل کسب، تجارت، صنعت، کشاورزی، خدمات و فعالیت‌های اداری اشتغال داشته و در زمینه خدمات شهری از خودکفایی نسبی برخوردار و کانون مبادلات اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی حوزه پیرامون خود بوده و دستکم دارای ده هزار نفر جمعیت است.
به نظر می‌رسد این تعریف برای بسیاری از روستاهای واقع شده در حریم شهر مشهد نیز صدق می‌کند، روستاهایی با پیکره شهری که بخشدار مرکزی مشهد از آنها به "اَبَر روستا" یاد می‌کند.
20 ابرروستا
ابوطالب سرابیان به خبرنگار ایرنا گفت: بخش مرکزی مشهد 222 روستا دارد که 135 روستا از این تعداد چسبیده به مشهد و در حاشیه این کلانشهر قرار دارند و مطابق سرشماری سال 95 حدود 20 روستا دارای جمعیت بیش از چند هزار نفر می‌باشند.
وی افزود: روستاهای "کشف" با 11 هزار و 459 نفر، "دوست آباد" با هشت هزار و 929 نفر، "زرکش" با هشت هزار و 200 نفر، "منزل آباد" با هشت هزار و 520 نفر، "دهرود" با 11 هزار و 869 نفر و "گرجی سفلا" با 15 هزار و 163 نفر جمعیت ابر روستاهایی با سیمای شهری هستند که در حاشیه مشهد قرار دارند.
وی اظهار داشت: در حالی که نرخ رشد جمعیت روستاها در سایر نقاط یک یا 2 درصد است این مناطق سالانه 15 تا 17 درصد رشد جمعیت دارند.
بخشدار مرکزی مشهد ادامه داد: برای دستیابی به توسعه پایدار نمی‌توان نسبت به حریم مشهد بی‌تفاوت بود، همچنین رسالت مدیریتی و اخلاقی ما نیز ایجاب می‌کند نسبت به فضاهای پیرامونی بی‌تفاوت نباشیم.
وی گفت: عدم هماهنگی بین سازمان‌ها و نهادهای عمومی و ضعف قوانین و مقررات حاکم از مهمترین علل بروز وضعیت کنونی شهر مشهد است.
مشکلات روستاها از زبان دهیاران
دهیاران تعدادی از ابرروستاهای ذکر شده وجود برخی مشکلات را ناشی از ناهماهنگی دستگاه‌های متولی روستا و ضعف در اجرای قوانین دانستند.
نماینده دهستان توس بخش مرکزی مشهد به خبرنگار ایرنا گفت: ساخت و سازها در روستاهای حاشیه شهر با بافت روستایی همخوانی ندارد، به گونه‌ای که برخی منازل ساخته شده از خانه‌های شهری نیز شیک‌تر هستند.
مهدی رحمانی افزود: قیمت زمین در این مناطق نصف قیمت زمین در مشهد است و نزدیک بودن به مشهد و بهره مندی از خدمات رفاهی موجب مهاجرت جمعیت از شهرها و روستاهای خراسان رضوی و استان‌های مجاور، سیستان و بلوچستان و حتی کشور افغانستان به این مناطق شده است.
وی اظهار داشت: مهاجرت اتباع افغانستان به روستای کوشک مهدی طی سالهای اخیر و خرید منازل مسکونی یک خیایان موجب ایجاد یک محله یا راسته افغانی‌ها در این روستا شد که به بروز برخی درگیریها با اهالی روستا انجامید و منجر به قتل شد که پرونده آن همچنان در حال پیگیری است.
وی که دهیار روستای "کشف" نیز می‌باشد گفت: این روستا بر اساس آمار موجود در خانه‌های بهداشت روستایی 14 هزار نفر جمعیت دارد و مانند سایر روستاهای بزرگ شهرستان از مشکلات خدماتی برخوردار است اما ریشه این مشکلات همان حاشیه نشینی است.
رحمانی افزود: دهستان توس بخش مرکزی مشهد دارای 32 روستاست که 28 روستا دهیار داشته و با 37 هزار نفر جمعیت با مناطق 2، 10 و 12 شهرداری مشهد مجاور است.
وی با بیان اینکه آمار دقیق از شمار مهاجرین افغانی در منطقه در دست نیست اظهار داشت: بر اساس برآوردها حدود 2 هزار نفر از ساکنان دهستان توس افغانستانی هستند.
طرح‌های هادی ناتمام
دهیار روستای دهرود نیز مهمترین مشکل این روستای 18 هزار نفری را توقف اجرای طرح هادی روستایی عنوان کرد و گفت: از 6 سال قبل طرح هادی روستایی دهرود تغییری نداشته است.
امیر رضایی افزود: بنیاد مسکن به عنوان متولی طرح‌های هادی اعلام کرده است به دلیل تداخل حریم راه‌ها و شبکه برق و بویژه خط انتقال گاز و اختلاف با دستگاه‌های ذیربط امکان اجرا و توسعه این طرح وجود ندارد.
وی محدوده مسکونی این ابر روستا را 60 هکتار عنوان کرد و اظهار داشت: به دلیل عدم تعریف الگوهای هادی شاهد ساخت و ساز ساختمانهای چند طبقه در معابر 6 متری روستا هستیم.
وی میزان تولید زباله در دهرود را 6 تن در روز اعلام کرد و گفت: بخشی از آب روستا به وسیله شرکت آب و فاضلاب روستایی و بخشی دیگر از آب مشهد تامی ن می‌شود اما مشکل سختی و کمبود فشار آب همچنان پابرجاست.
رضایی افزود: این روستا در مجاورت بولوار طبرسی شمالی مشهد قرار دارد و در حال حاضر ساکنان روستا توقعات شهری پیدا کرده اند که مدیریت روستایی آنان را راضی نمی‌کند و راه حل مشکل آنان، الحاق این مناطق به شهر و قرار گرفتن در حوزه مدیریت و خدمات شهری است.
مسعود رضایی، دهیار روستای دوست آباد که جمعیت آن بر اساس سرشماری سال 1395 حدود هشت هزار و 900 نفر اعلام شده است نیز گفت: مشکلاتی مانند کاهش فشار آب شرب روستا و دیگر موارد خدماتی از مشکلات عمومی این قبیل روستاها می‌باشد اما مشکل اصلی عدم ارائه خدمات توسط بنیاد مسکن است.
دهیار روستای کال زرکش نیز به خبرنگار ایرنا گفت: این روستا در حاشیه جاده مشهد - قوجان قرار دارد و جمعیت آن بر اساس سرشماری سال 95 حدود 6 هزار نفراست اما با موج مهاجرتهای صورت گرفته در سه سال گذشته و براساس آمار مرکز بهداشت روستایی جمعیت روستا به 14 هزار و 650 نفر رسیده است.
بابک علیزاده با اشاره به مهاجرت اقوام کرد و کرمانج از شهرستانهای کلات، قوچان و چناران به این روستا افزود: هم اکنون توالید زباله در این روستا روزانه 2.5 تن است و کال زرکش پذیرای 800 مهاجر افغانستانی مجاز و غیر مجاز است.
وی اظهار داشت: با گستردگی موجود همه اقدامات مرتبط با حوزه دهیاری با یک نیرو انجام می‌شود ومکاتبات با بخشداری برای جذب نیرو نیز بی ثمر بوده است.
وی گفت: مجموع بودجه سال گذشته روستا 10 میلیارد ریال بوده که حدود چهار میلیارد و 500 میلیون ریال آن تخصیص یافته است، درآمدهای روستا بابت عوارض بسیار ناچیز است بطوریکه مجموع عوارض اخذ شده برای صدور پروانه بنای 100 متر مربعی 55 میلیون ریال می‌باشد.
مدیرکل دفتر امور روستایی و شوراهای استانداری خراسان رضوی نیز با اشاره به مهاجرت روستائیان به شهرهای استان به ویژه حاشیه شهر مشهد گفت: مهمترین علت افزایش مهاجرت آنان طی سالهای گذشته کاهش درآمد مستمر و پایدار در جوامع روستایی در پی بحران‌هایی نظیر خشکسالی، سیل و از بین رفتن منابع آب و خاک در مناطق روستایی بوده است.
الحاق روستاها به مشهد اجرا نمی‌شود
محمد علی همدمی نژاد در تشریح راهبردهای موجود برای سامان دادن به ابرروستاهای حاشیه شهر مشهد افزود: بر اساس مصوبه شورای عالی شهرسازی برخی روستاهای بزرگ حاشیه باید به بافت شهری متصل شوند که دهرود از آن جمله است.
وی اظهار داشت: الحاق روستاها به مشهد از سوی شوراهای اسلامی چهارم و پنجم با مخالفت مواجه شده و در برخی موارد به دلیل پائین بودن هزینه زندگی روستایی ساکنان این روستاها نیز تمایلی به الحاق روستا به مشهد و پرداخت عوارض شهری ندارند.
وی گفت: دولت نیز تمایلی به بزرگ شدن شهرها و تحلیل رفتن بافت روستایی ندارد.
همدمی نژاد در مورد مشکلات بنیاد مسکن در خدمت رسانی به روستاها نیز افزود: موضوع تداخل حریم روستاهای مجاور شهر فقط به مشهد مربوط نیست و طرح‌های هادی در همه استان در این خصوص با چالش مواجه است.
وی اظهار داشت: از ابتدای تیر ماه سال جاری مقرر شده است تعیین تکلیف این حدود مانند دیگر امور عمرانی استان در شورای برنامه ریزی امور زیربنایی مطرح شود که البته این فرایند در فواصل مشخص و با حضور و نظر اعضای کارگروه مربوطه انجام می‌شود و این کارگروه نیز تاکنون تشکیل نشده است.
وی به مفتوح بودن پرونده مباحث دیگری همچون تقسیم شهرستان مشهد یا ارتقای روستاهای استان به شهر اشاره کرد و گفت: ارتقای روستاهای حاشیه مشهد به شهر جدید به دلیل ویژگی‌ها و شرایط خاص این مناطق منتفی است البته از ابتدای سال جاری چند روستا که به عنوان مراکز بخش معرفی شده بودند به شهر ارتقا پیدا کرده اند که مربوط به بخشهای تازه تاسیس در شهرستانهایی مانند صالح آباد می‌باشند.
شهرستان مشهد با 3.5 میلیون نفر جمعیت و 9 هزار و 81 کیلومتر مربع مساحت متشکل از سه بخش مرکزی، احمد آباد و رضویه، 11 دهستان و 357 روستا دارد.
کلانشهر مشهد نیز با 350 کیلومتر مربع مساحت و سه میلیون نفر جمعیت در بخش مرکزی این شهرستان واقع است.
تعداد روستاهای بخش مرکزی مشهد 220 روستاست و بیش از 300 هزار نفر جمعیت دارد که از این تعداد 135 روستا چسبیده به کلانشهر مشهد و در حریم آن قرار گرفته اند و بیشترین میزان ساخت و سازهای غیرمجاز مربوط به این مناطق است.
از مجموع جمعیت 3.5 میلیون نفری شهرستان مشهد، یک میلیون و 250 هزار نفر حاشیه نشین در هشت پهنه و 66 محله و روستاهای حریم شهری سکونت دارند.
3221 / ‏‬ 6053


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

خان هفتم؛ خرید لوازم‌التحریر

کاراکال؛ گربه سانی چابک در دل کویر شرقی ایران

نگاهی به بخش صادرات در خراسان رضوی

طلوع دوباره مهر در خراسان جنوبی/ عطش طبس مرهم می شود

قنات جهانی بلده

وقتی صنعت بسته بندی در ویترین صنایع دستی جایی ندارد

فراموشی یک شاعر

گیاهی به رنگ آفتاب و خواص بی نظیرش

نقش سازمانهای خیریه در توسعه اقتصادی و اجتماعی

سنگ زنی آیین سنتی عزاداری روستای صدخرو داورزن

کاربلد

محرم در قاب خراسان جنوبی

قوانین ژاپنی‌ها برای سوار شدن در قطار

چگونه به رونق تولید برسیم؟

عناب، محصول ناب چینی نشود!

مشهد بهشت ویلاسازی غیر مجاز

غربت طلای سرخ ایران در بازار جهانی

بهشت رنگ‌ها در چنشت

درنگ قطار گردشگری در ایستگاه بوم‌گردی خراسان شمالی

امنیت و اقتدار در مرزهای شرقی ایران زمین

خراسان رضوی | شتاب راه آهن خراسان روی ریل امید

حفاظت و صیانت محیط زیست اولویت دولت

قصه های کهن میراث ناملموس مغفول در خراسان رضوی

شهرسازی مشارکتی نیاز مغفول مانده جوامع امروزی

نفس‌هایی که اسیر ثانیه‌ها می‌شوند

راهبرد «خیمه بزرگ»، طنابی بر گلوی اصلاحات

مدیریت میدانی و میان مردم

سازهایی که در پیاده رو آهنگ بلاتکلیفی می نوازد

عناوین روزنامه های خراسان رضوی در 23 مرداد

نیمه پنهان فرزان

انتخاب رشته ترفندی برای سرکیسه کردن داوطلبان ورود به دانشگاه

این منورالفکران خناس و مکاره...

«زن آقا» روایتی از زندگی طلاب

داورزن؛ سرزمین آبشار و کویر

عناوین روزنامه های خراسان رضوی در پانزدهم مرداد

عناوین روزنامه های چهاردهم مرداد خراسان رضوی

عناوین روزنامه های خراسان رضوی در دوازدهم مرداد

خاطرات مرد شنی

روایت زن کارآفرین خراسان‌شمالی از تعدیل شدن در اداره تا نان رساندن به 700 نفر در سال

چگونه گوش خوبی باشیم؟

داغ کرم گلوگاه بر مزارع انار

پای قوانین در میدان معادن لنگ می زند/گلایه معدن کاران از مجریان

نیزارهای اترک، پای در آب و سر در آتش

سرنوشت اتحادیه هتلداران خراسان رضوی در انتظار تعیین تکلیف قانونی

خودنمایی به قیمت جان

دستان پرتوان

تحریف شناختی چیست و باید با انسان‌های منحرف چه کنیم؟

لذت آفتاب کویر در خنکای باغ و عمارت+عکس

بیابان لوت سه سال پس از جهانی شدن

«خورشید» نردبانی برای توسعه/ 3 میلیارد درآمد از 320 روز آفتابی