پیام خراسان

آخرين مطالب

در گفت‌وگو با نویسنده اثر تشریح شد؛

دلایل تقدیر رئیس جمهور افغانستان از کتاب «تاریخ ادبی ایران و قلمرو زبان فارسی» علمي

  بزرگنمايي:

پیام خراسان - عضو هیات علمی گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فردوسی گفت: برای تالیف کتاب تاریخ ادبی ایران و قلمرو زبان فارسی سعی کردم تا با رویکرد جدید به سراغ تاریخ ادبیات ایران و سنت تاریخ ادبیات‌نگاری بروم.
به گزارش ایسنا- منطقه خراسان، چند روز پیش همایش «افغانستان گهواره زبان فارسی دری» در ارگ ریاست جمهوری افغانستان برگزار شد. اشرف غنی، رئیس جمهور افغانستان در این همایش از کتاب تاریخ ادبی ایران و قلمرو زبان فارسی (نشر سخن، 1388) که نوشته دکتر سید مهدی زرقانی، استاد گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فردوسی مشهد است، تقدیر کرد. به این بهانه با نویسنده این اثر به گفت‌وگو نشستیم.
سیدمهدی زرقانی در گفت‌وگو با ایسنا- منطقه خراسان ، اظهار کرد: کتاب تاریخ ادبی ایران و قلمرو زبان فارسی به تاریخ ادبیات ایران و قلمروی زبان فارسی از دوره مادها تا میانه قرن پنجم پرداخته است. در این دوره بسیار طولانی و پس از آن تا قبل از دوره قاجار، قلمروی زبان فارسی شامل کشورهای مختلفی مانند ایران، افغانستان، تاجیکستان، بخش‌هایی از پاکستان و هندوستان امروزی می‌شد که در آنها زبان فارسی عامل پیونددهنده ملت‌ها و قلوب بود.
وی با بیان اینکه «فارسی‌زبانان با زبان و ادبیات فارسی امت واحدی را تشکیل ‌دادند»، افزود: من به این موضوع توجه داشتم و به جای اینکه درباره تاریخ ادبیات ایران صحبت کنم، تاریخ ادبیات در قلمرو زبان فارسی برایم اصالت و اهمیت داشت.
عضو هیات علمی گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فردوسی مشهد در مورد دلایل تقدیر رئیس جمهور افغانستان از کتاب تاریخ ادبی ایران و قلمرو زبان فارسی گفت: ممکن است دلیل تقدیر رئیس جمهور محترم افغانستان به این علت بوده باشد که زبان فارسی وجه مشترک بین ملت ایران و ملت افغانستان است. ایشان البته در سخنرانی خود تصریح می‌کند که این کتاب بر اساس نظریه‌های جدید و معاصر به تاریخ ادبیات که بحثی قدیمی و سنتی است نگاه کرده و از این جهت هم کتاب برای‌شان جالب بوده‌است. بنابراین، نظرگاه ایشان یک وجه فرهنگی و یک وجه علمی دارد. هم‌چنین از مجموعه سخنرانی ایشان می‌توان دریافت که رئیس جمهور به درک عمیقی درباره زبان، فرهنگ و روابط انسانی در جهانی رسیده که مرزهای سیاسی و عقیدتی ملت‌ها را از هم جدا کرده و بین‌شان فاصله انداخته¬است.
با رویکرد جدید به سنت تاریخ ادبیات‌نگاری رفتم
زرقانی در خصوص دستاوردهای جدید کتاب تاریخ ادبی ایران و قلمرو زبان فارسی ، عنوان کرد: برای تالیف این کتاب سعی کردم تا با رویکرد جدید به سراغ تاریخ ادبیات ایران و سنت تاریخ ادبیات‌نگاری بروم. اگر نقش کوچکی برای این کتاب در نظر بگیریم، شاید همین تغییر رویکرد به تاریخ ادبیات‌نویسی باشد. البته پیش از ما استادان بزرگ گام‌های فراخی برداشته‌اند. در بیان ارزش کتاب تاریخ ادبیات ایران مرحوم ذبیح‌الله صفا همین بس که کتاب ایشان بیشتر از نیم قرن در محیط‌های دانشگاهی از اعتبار علمی برخوردار بوده و هست. ما اگر کتابی بنویسیم و تا ده سال در محیط‌های دانشگاهی محل ارجاع استادان و دانشجویان باشد، بسیار خشنود می‌شویم. منتها هر نسلی باید بر اساس حرکت در مرزهای دانش عصر خودش به موضوعات بنگرد.
وی در پاسخ به این پرسش که «آیا کتاب تاریخ ادبی ایران و قلمرو زبان فارسی منبع درسی دانشگاهیان قرار گرفته یا خیر»، بیان کرد: این کتاب بیشتر در سطوح تحصیلات تکمیلی مرجع دانشجویان و استادان زبان و ادبیات فارسی است. تا آن‌جا که اطلاع دارم در دانشگاه‌های مختلف ایران تدریس می‌شود. همچنین در بعضی از دانشگاه‌های خارج از کشور مانند افغانستان مورد استفاده و استناد استادان و دانشجویان قرار دارد.
ادبیات ایران دوره اسلامی، شکل دگردیسی‌یافته ادبیات ایران پیش از اسلام است
استاد گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فردوسی با اشاره به اینکه «شاید وجه شاخص دیگر کتاب در نظریه مرکزی آن باشد»، تصریح کرد: من سعی کردم در این کتاب نشان دهم که ادبیات ایران دوره اسلامی، شکل دگردیسی‌یافته ادبیات ایران پیش از اسلام است و این‌طور نبود که ادبیات ایران از قرن اول دوره اسلامی آغاز شده باشد. ملتی با پیشینیه فرهنگی و تمدنی دو هزار ساله هرگز حاضر نیست میراث گران‌قدری که در نتیجه تجربه زیسته نیاکانش ذره ذره جمع شده و تبدیل به گنجینه‌ای گران‌قدر شده را کنار بگذارد و نسبت به آن بی اعتنا باشد. 
زرقانی ادامه داد: ایرانیان -مقصودم ایران فرهنگی است نه ایران امروزی- در سه قرن نخست دوره اسلامی تمام سعی‌شان را به کار گرفتند تا آن میراث گران‌قدر باستانی را به دوره اسلامی منتقل کنند و من در این کتاب سعی کرده‌ام این تلاش‌ها را پیش چشم مخاطب بیاورم. البته پیش از من هم استادان بزرگی بر این راه رفته‌اند و ما هم سهم کوچکی شاید در این میان داشته باشیم. در واقع، وجه تمایز کتاب شاید در این باشد که این مساله را که ادبیات دوره اسلامی دنباله طبیعی ادبیات ایران پیش از اسلام است از حاشیه به مرکز آورده‌است. این هم شاید یکی دیگر از علت‌های توجه رئیس جمهور محترم به کتاب مذکور باشد.
ادبیات و فرهنگ ما در چه دوره‌هایی دگردیسی داشته است؟
وی در مورد«نظریه دگردیسی ژانرها» که کتاب تاریخ ادبی ایران و قلمرو زبان فارسی بر اساس آن نوشته شده است، بیان کرد: ما از آغاز دوره اسلامی بارها در مواجهه با فرهنگ‌ها و اقوام مهاجم قرار گرفته‌ایم اما دو مقطع تاریخی اهمیت بیشتری دارد. نخست، مقطع تاریخی آغاز اسلام است که ایرانیان با فرهنگ پاکیزه اسلام مواجهه داشتند و دوم، دوره قاجار است که در آن دوره با فرهنگ مدرن غرب ملاقات کردند. 
عضو هیات علمی گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فردوسی ادامه داد: در هر دوی این مقاطع ادبیات و فرهنگ ما تجربه دگردیسی را از سر گذراند. اجازه بدهید با استعاره‌ای این مسئله را توضیح دهم؛ از ازدواج فرهنگ گران‌سنگ و عظیم ایران با فرهنگ ناب و آسمانی اسلام، فرزندی پای به عرصه نهاد که ما آن را «ادبیات و فرهنگ ایران اسلامی» می‌نامیم. منتها تبار این فرزند تازه تولد یافته به فرهنگ و ادبیات ایران پیش از اسلام برمی‌گردد. قطعا در این ازدواج ویژگی‌هایی از پدر و ویژگی‌هایی از مادر به این فرزند انتقال یافته و ویژگی‌های تازه‌ای هم دارد که نه در پدر یافت می‌شود و نه در مادر. ما برای توضیح این فرآیند از تعبیر دگردیسی ژانرها استفاده کردیم.
زرقانی گفت: ژانرهای ایران عصر پیشااسلامی پس از عبور از دل «فرآیند دگردیسی» در هیأت تازه‌ای متولد شدند. دگردیسی حدود 300 سال طول کشید و دنباله آن تا اواخر قرن پنجم هجری هم رسید. شاید از این جهت هم بوده که توجه رییس جمهور محترم به کتاب من جلب شده‌است.
ادبیات معاصر ما تماما ریشه در غرب ندارد
وی یادآور شد: درباره دومین مواجهه بزرگ فرهنگی ما با اقوام مهاجم، در کتاب دیگرم یعنی چشم‌انداز شعر معاصر ایران سخن گفته‌ام. آن‌جا هم نشان داده‌ام که ادبیات کلاسیک فارسی پس از گذر از فرآیند دگردیسی وارد عصر جدید شد و اینطور نیست که ادبیات معاصر ما یک‌سره ریشه در غرب داشته و وارداتی باشد. تبار بسیاری از ژانرهای مدرن مثل رمان، شعر آزاد و نمایشنامه را باید در ادبیات کلاسیک ایران سراغ جست که پس از مواجهه با فرهنگ و ادبیات غرب در شکل تازه‌ای تولد یافت.
گفتنی‌ست کتاب‌های چشم‌انداز شعر معاصر ایران (نشر ثالث، 1390)، زلف عالم سوز (نشر روزگار، 1389)، بوطیقای کلاسیک (نشر سخن، 1390)، نظریه ژانر (مشترک با محمود رضا قربان‌صباغ، نشر هرمس 1395)، تاریخ بدن در ادبیات (مشترک با گروهی از نویسندگان، نشر سخن، 1397) و دوره چهار جلدی تاریخ ادبیات ایران و قلمرو زبان فارسی با رویکرد ژانری (نشر فاطمی، 1398) از دیگر آثار سید مهدی زرقانی استاد گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فردوسی مشهد است.
انتهای پیام





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

آموزش‌های مهارتی در جهاددانشگاهی ارائه می‌شود

فعالیت 60 شرکت پارک علم و فناوری خراسان در حوزه نفت و گاز

دیپلماسی علمی از مهمترین موضوعات دیپلماسی دنیاست

ظرفیت 800 نفری دانشگاه های خراسان شمالی در مقطع تحصیلات تکمیلی

ربیعی: دولت روحانی نبود، روسیه متحد آمریکا بود

رشد دندانی نامناسب نتیجه استفاده از پستانک و شیشه شیر

تشخیص افسردگی با انتخاب نوع غذا

توسعه دانشگاه گناباد به نسبت دیگر دانشگاه‌ها گسترده‌تر بوده است

انجام یوگا با پردازش عاطفی در مغز مرتبط است

ایجاد 14 هزار نفر اشتغال در طرح الگوی نوین مشاغل خانگی

آغاز ثبت نام در 7 رشته مقطع کاردانی علمی کاربردی بیرجند

مصرف بیش ‌از حد روغن‌ خطر ابتلا به انواع سرطان‌ را افزایش می‌دهد

ابتکاری جدید برای مقابله با امواج گرما

شرکت‌های دانش‌بنیان هیچ اهرمی برای دریافت مطالباتشان از دولت ندارند

خرمای قرمز خراسان جنوبی

کمبود دستگاه ماموگرافی بیماران شیروان و فاروج را رنج می‌دهد

خرمای قرمز خراسان جنوبی

کتاب "تاریخ و جغرافیای بلوک القور" رونمایی شد

بلوغ زودرس بر تراکم استخوان‌ها تاثیر می‌گذارد

افزایش 35 درصدی ظرفیت دانشگاه فرهنگیان خراسان شمالی

75 درصد دانش‌آموختگان علمی و کاربردی جذب کار شده‌اند

عدم امکان تدریس مدرسان فاقد کد در مراکز علمی کاربردی از مهر سال جاری

درمان آلزایمر و پارکینسون به کمک مدل‌های ریاضی

از مخالفان سرسخت افزایش ظرفیت پزشکی‌ام

سند راهبردی دانشگاه بیرجند در افق 1404 تصویب و ابلاغ شد

برای عناب

خراسان شمالی دستگاه درمان ناباروری ندارد

شکلات تلخ علائم افسردگی را کاهش می‌دهد

وقتی دانشگاه سبز گل می‌کارد

تبدیل بطری‌های پلاستیکی به پروتزهای اندامی سبک و ارزان‌

حضور 13 دانشگاه ایرانی در جمع 1000 دانشگاه برتر دنیا/ رتبه 6 دانشگاه فردوسی در بین دانشگاه‌های کشور

هدف اول ما از پرورش ملخ‌های صحرایی مصرف انسانی است/ این ملخ‌ها منبع پروتئین هستند

چگونه عیار یک رابطه عاشقانه را بسنجیم؟

ثبت موزه دانشگاه فردوسى در «ایکوم»

کمبود کلسیم با اختلال حافظه مرتبط است

انجام چند کار همزمان برای مردان و زنان به یک نسبت دشوار است

نوع زایمان نقش مهمی در شکل‌گیری میکروبیوم پوست کودک دارد

کاربرد هوش مصنوعی برای نظارت بر محصولات زراعی

قرار گرفتن دانشجو در محیط کار، رسالت دانشگاه علمی کاربردی است

هدف ما از ایجاد مرکز علمی کاربردی توسعه دانش کشاورزی است

برگزاری مدرسه تابستانی کارآزمایی بالینی با محوریت سلول‌درمانی در جهاددانشگاهی خراسان رضوی

مرکز علمی کاربردی جهاددانشگاهی مشهد جزو 10 مرکز برتر کشور

خط قرمز دانشگاه علمی کاربردی برای مراکز جدید

لزوم توجه ویژه مراکز علمی کاربردی به مهارت‌آموزی و کارآفرینی

افتتاح 5 مرکز علمی کاربردی در خراسان رضوی

چرا ظرفیت پذیرش رشته‌های پزشکی باید افزایش پیدا کند؟

اعتبار مدرک علمی کاربردی مثل دانشگاه‌های دولتی است/ دعوای مالی دانشکده خبر با بنیاد مستضعفان به ما ارتباطی ندارد

موسسه علمی کاربردی جهاددانشگاهی بیرجند، به عنوان مرکز برتر علمی کاربردی خراسان جنوبی شناخته شد

پیشگیری از عوارض پوستی با استفاده صحیح از کرم های ضدآفتاب

مهاجرت نخبگان ایرانی پایین‌تر از میانگین جهانی است