آخرين مطالب

نظری بر آیین های شادی آفرین نوروزی در خراسان رضوی مقالات

نظری بر آیین های شادی آفرین نوروزی در خراسان رضوی

  بزرگنمايي:

خراسان آنلاین - مشهد- نو شدن سال همراه با آیین های نوروزی که در فرهنگ ایران و ایرانی بر بنیاد شادی استوار شده برای هر یک از ما یادآور خاطرات فراوان و فراموش ناشدنی است؛ آیین ها و مراسمی که همه ما کم و بیش با آن آشناییم و حتی برای برگزاری هرچه بهتر و پاسداشت آن تلاش می کنیم.
نوروز و آیین های نوروزی به عنوان جشنی کهن، زیبا و ماندگار از جایگاه والایی در نزد ایرانیان برخوردار بوده است. آیین ها و رسومی که حاوی پیام صلح و دوستی و مودت و همزبانی بوده اند. این آیین ها باید به شکل مطلوب حفظ، بازشناسی و پژوهش شده و به نسل کنونی و آینده منتقل شود.
* نوروز
"نوروز" به معنی روز نو و روز تازه، به جشن آغاز سال پارسی اطلاق می شود که در اولین روز ماه فروردین هر سال شمسی برگزار می شود؛ در زبان عربی کلمه نوروز به صورت پهلوی "نوگ روزه" و شکل پارسی "نوروز" و نیز معرب شده آن "نیروز" به کار رفته است.
در تعریف و وجه تسمیه نوروز آمده است که "نخستین روز است از فروردین ماه و بدین جهت نوروز نام گرفته که آغاز سال نو است.
تا پنج روز پس از آن جشن ها برپا می کردند و روز ششم فروردین را نوروز بزرگ یا جشن و یا نوروز ملک گویند زیرا که که خسروان در آن پنج روز به حقوق اطرافیان و مردم رسیدگی می کردند".
در خراسان آمدن نوروز بر چهار پایه از مراسم و آداب و رسوم است که شامل نوروز و پاکیزگی، نوروز و تازه شدن، نوروز و تکاپو و تندرستی، نوروز و استواری و پایندگی می شود.
*آیین های مربوط به عید نوروز
خرید نوروزی، چهارشنبه سوری، جشن علفه، مراسم عیدگاه و سیزده بدر از مهمترین آیین های وابسته به نوروز است؛ نوروز و آیین های وابسته به آن رفته رفته از مرزهای ایران فراتر رفته و مورد توجه دیگر کشورها نیز قرار گرفته تا جایی که مراسم نوروز توسط یونسکو در تاریخ هشتم مهرما 1388 با ریشه ایرانی به رسمیت شناخته شد و به ثبت جهانی رسید .
*چهارشنبه سوری
ایرانیان در شب آخرین چهارشنبه اسفندماه هر سال شمسی جشنی برپا می کنند که به چهارشنبه سوری معروف است؛ این جشن با آداب و رسوم خاصی برپا می شود و از جمله جشن های ملی و باستانی ایرانیان است .
در شب چهارشنبه سوری مردم توده هایی از بوته های خودروی بیابان جمع کرده، نزدیک یکدیگر قرار داده و آتش می زدند و سپس زن و مرد و پیر و جوان از روی آتش های برافروخته، می پریدند.
در شهرستان های خراسان این مراسم باشکوه بیشتری برگزار می شود و رسومی مانند قاشق زنی و فال گوش ایستادن نیز از دیگر مراسم مربوط به چهارشنبه سوری بود.
*جشن علفه
جشن علفه مربوط به آخرین ماه سال است و قدما بر این باور بودند که مردگان چشم به راه خویشان و نزدیکان خود هستند و به این جهت مردم خیرات و خوراکی تهیه کرده و بر سر خاک آنان می روند با خواندن قرآن، ادعیه و ذکر فاتحه برای درگذشتگان طلب مغفرت می کنند؛ در این روز همه مردم سعی دارند که در آخرین روزهای سال برای اموات خود خیرات بدهند بدین جهت غذا، حلوا و خرما را آماده کرده و با سبزه هایی که از قبل تهیه کرده اند بر سر خاک می روند.
*سمنوپزون
یکی از ارکان اصلی سفره نوروزی "سمنو" است و از جمله آیین هایی که در روزهای پایانی سال توسط زنان انجام می شود، سمنوپزان است.
این مراسم اغلب به صورت جمعی و همگانی انجام می شود و برای پخت سمنو از چند روز قبل گندم خیس کرده و می گذارند خیس شود و هنگامی که گندم سبز می شد آنرا در هاونگ کوبیده و آب آنرا صاف کرده و با آرد مخلوط می سازند.
سمنو را غالبا شب هنگام می پزند و هنگامی که آنرا دم می کنند، روی آن آب و آینه می گذارند و بر این باورند که حضرت زهرا (ع)سمنو را متبرک می کند.
یکی از دلایل خاص بودن پخت سمنو در خراسان و مناطقی چون شهرستان درگز برگزاری مراسمی با عنوان "سوزمان" است به این شکل که هنگامی که سمنو آماده می شود قبل از اینکه سمنو را دم کنند دختران دم بخت و همسایگان در اطراف دیگ سمنو می نشینند و برای حاجات خود نیت کرده و فال می گیرند.
نحوه فال سمنو بدین صورت است که کوزه سرگشاده ای را انتخاب و درون آن را آب پاک و تفاله گندم هایی که در هاون کوبیده شده می ریزند و هر یک از دختران و زنان چیزی مانند انگشتر یا دکمه یا سنجاق و سکه در داخل کوزه می اندازند؛ سپس زنان مجرب اشعار عامیانه مربوط به فال سمنو را خوانده و دختربچه خردسالی را پای کوزه می نشانند و در مقابل هر ترانه به دختربچه می گویند مهره ای از کوزه بیرون بیاورد.
شی متعلق به هریک از دختران که باشد ترانه ای ترکی خوانده می شود و جواب نیت او محسوب می شود.
*عیدگاه یا نوروزگاه
در گذشته مکانهایی در روستاها و شهرها به نام عیدگاه یا نوروزگاه وجود داشته که در 12 روز عید مردم در آن منطقه جمع شده و به شادی می پرداختند؛ مراسم در این مکان ها بدین صورت برگزار می شد که زنها تا ظهر رقص و پایکوبی می کردند و بعد از ظهر مردها در همان مکان کشتی باچوخه اجرا می کردند.
این مراسم تا پایان روز سیزدهم در همان مکان ادامه داشته و در روز سیزدهم تمام کشتی گیران و پهلوانان با هم به رقابت می پرداختند و به نفرات اول تا سوم هدایایی توسط بزرگ شهر و یا روستا داده می شد.
*میر نوروزی
در اغلب شهرها و روستاهای خراسان در گذشته در ایام نوروز "میر نوروزی" انتخاب می شد که مدیریت روستا را در ایام نوروز بر عهده داشت. انتخاب میرنوروزی و دستورهای صادر شده او در قالب طنز بوده و باعث شادی و نشاط بین اهالی روستا می شده است.
*سیزده بدر
نوروز در زمان های قدیم بنا به پاسداشت دوازده ماه سال 12 روز بود که روز سیزدهم را به خاطر نشانه ای برای دوری از بلاها به آن اضافه کردند. ایرانیان چون عمر جهان را دوازده هزار سال می دانستند نوروز را هم دوازده روز جشن می گرفتند. مردم خراسان هم به پیروی از سنن باستانی همانند سایر ایرانیان معتقدند که روز سیزدهم فروردین را باید بیرون از خانه گذراند؛ هر خانواده برای روز سیزده فروردین تدارک نهار دیده و به تفریح و گلگشت می رود و عصر سیزده بدر با گره زدن سبزه ها آرزوهای خود را به دشت می سپارند.




نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

/گزارش/ تارهای محکم هنرچادرشب بافی و پودهای ضعیف حمایت

سه دهه تلاش برای عمران روستایی خراسان رضوی

شکوه تاریخ و زیبایی طبیعت در جاذبه های خراسان رضوی

شهرستان درگز جلوه طبیعت و تاریخ در کنار یکدیگر

چهارشنبه سوری یا رسم سوختن!

مراسم چهارشنبه سوری؛ کاهش خطرات، افزایش سرمایه های اجتماعی

نظری بر آیین های شادی آفرین نوروزی در خراسان رضوی

برای اولین‌بار کشف یک ماده معدنی کمیاب در یک گیاه

نوید خراسان در آخرین شماره خود نوید داد: تربت به تهران نزدیک می شود

هر که بامش بیش برفش بیش‌تر...

باغ‌های تاریخی خراسان‌جنوبی؛ نمونه منحصر به فرد معماری در مناطق کویری

شیره زمین می‌خشکد/ قنات‌ها در سایه چاه‌ها جان می‌دهند

گلدهی زودهنگام درختان و خطر سرمازدگی در خراسان جنوبی

تحریک عمقی مغز، درمان جدید برای اعتیاد به مواد مخدر

همایش تحول انرژی درونی در بیرجند برگزار می‌شود

آلودگی هوا و افزایش جرایم

بجنورد آن روز؛ سلام عنوان اصلی روزنامه خراسان شمالی

`گرگاس` رنج جدید روستائیان، بلای جان دامداران

روزنامه زعفران: مفهوم قاچاق و جایگاه آن در افکار عمومی

قصه بی پایان انتقال آب از دشت آیسک

هضم راحت تر غذا و جذب بهتر آهن و روی با مصرف میوه خرمالو

دوپینگ خونی، خطرناک‌ترین روش تقویت ورزشکاران

سرگردانی مردم بخاطر خانه به دوشی بعضی از دستگاه ها در فاروج

هنری که بی‌حمایت در روستا خاک می‌خورد

چرا تجربه انتقام لذت‌بخش است؟

بهترین کریسمس من؛ داستان کودکانه با موضوع پیامبر(ص)

مشاوره یا دارو، کدام در ترک سیگار موثر است؟

نگاهی به وضعیت کشت زعفران در گناباد

سریع‌ترین قایق بدون سرنشین جهان

اما و اگرهای جذب سرمایه گذار در مشهد

حضور زنان در اورژانس مرهمی بر زخم بیماران است

کشف رود معضلی همچنان پابرجا

چرا کارتن خوابها سرما را به گرمخانه ترجیح می دهند؟

ابریشم بافی حاصل لطیف هنر، صنعت و طبیعت

از پرحرفی ایرانیان تا جاذبه زبان فارسی

تبرک جویی از تربت حرم منور امام رضا(ع) یک گام پیش از خفتن در خانه ابدی

هویت تاریخی- فرهنگی مشهد زیر غبار منفعت طلبی دفن شد

ایران منادی وحدت است

همسرکشی در مشهد

مردم؛ بی آبی را باور کنیم

غلبه حاشیه‌ها بر متن

رعایت حقوق شهروندی، از ادعا تا عمل

چرا عسل مانوکا آنتی‌باکتریال است؟

ارتباط بین گرسنگی و تغییر رفتار

زعفران خراسان جنوبی، طلایی با عیار24

اداره پست عجیب و غریب

راه‌آهن شمال شرق روی کاغذ ماند/قطار وعده‌ها به مقصد نرسید

از رانندگانی که جنون سرعت دارند تا جاده‌های غیر استانداردی که قربانی می‌گیرند

نمد مالی هنری در مسیر فراموشی

عدم آگاهی از اسلام، عامل وقوع جنگ نهروان