پیام خراسان

آخرين مطالب

بررسي وضعيت حاشيه‌نشيني در ايران و ساير کشورها
fiogf49gjkf0d
مقالات

بررسي وضعيت حاشيه‌نشيني در ايران و ساير کشورها

  بزرگنمايي:

خراسان انلاين- طبق تعريف سازمان ملل متحد حاشيه‌نشيني پديده‌اي است که با اسکان غيررسمي و بدون مجوز اقشار کم درآمد در مکان‌هاي مستعد کناره شهرها آغاز مي‌شود. امروزه اين معضل نه تنها در ايران در حال گسترش است، بلکه حتي کشورهاي پيشرفته اروپايي مثل اسپانيا و ايتاليا نيز شاهد گسترش غيرقابل کنترل اين معضل اجتماعي هستند.
 
در آخرين گزارش سازمان تجارت جهاني آمده است که تا سال 2030 ميلاي بيش از نيمي از مردم جهان در حاشيه شهرها زندگي خواهند کرد. افزايش حاشيه‌نشيني در کشورهاي ثروتمند با رشد کمتر و در کشورهاي فقير مثل هند، پاکستان، برزيل و ونزوئلا با رشد 70 ميليون حاشيه‌نشين در سال همراه است.
 
با توجه به پيش‌بيني صحيح سازمان ملل در مورد رشد پديده حاشيه‌نشيني در دهه آغازين قرن بيستم، ضروري است تا تدوين برنامه جدي مبارزه با اين پديده ناپسند اجتماعي در اولويت سياست‌گذاري ايران نيز قرار گيرد.
 
ايران با چالش 18 ميليون حاشيه‌نشين مواجه است
 پديده حاشيه‌نشيني نه تنها در جهان در حال گسترش است بلکه ايران نيز با چالش 18 ميليون حاشيه‌نشين مواجه است. با در نظرگرفتن اينکه حدود ٥٥‌ ميليون نفر از جمعيت ايران شهرنشين هستند، بنابراين با يک محاسبه ساده مشخص مي‌شود که تقريبا يک سوم شهرندان ايراني حاشيه‌نشين هستند.
 
بررسي‌ها نشان مي‌دهد که پديده حاشيه‌نشيني نه تنها با استانداردهاي اجتماعي و فرهنگ شهرنشيني مطابقت ندارد، بلکه در مناطق حاشيه شهر به دليل اينکه زيرساخت‌هاي لازم براي بسترسازي شهري توسط مسئولان براي اين مناطق در نظر گرفته نشده است و خدمات شهري شامل اين مناطق نمي‌شود، .بنابراين  بهداشت شهري، فردي و اجتماعي در اين مناطق با مشکل اساسي مواجه مي‌شود. 
 
بزرگترين منطقه فقيرنشين جهان در هندوستان و در شهر بمبئي قرار دارد
 دفتر برنامه‌ريزي اسکان بشر سازمان ملل متحد در دهه اول قرن بيست‌ويکم يعني از سال 2000 تا سال 2010 ميلادي، رشد 227 ميليون حاشيه‌نشين در کشورهاي مستعد اين پديده را پيش‌بيني کرده بود.
 
مطالعات جديد سازمان اسکان بشر نشان مي‌دهد که با توجه به هشدارهاي داده شده به کشورهاي مستعد گسترش پديده حاشيه‌نشيني مثل  هند و چين، متاسفانه با بي‌تدبيري اين دولت‌ها تا سال 2020 ميلادي حداقل 500 ميليون حاشيه‌نشين جديد به جمعيت جهان افزوده مي‌شود.
 
طبق آخرين اطلاعات سازمان ملل متحد، بزرگترين منطقه فقيرنشين جهان در هندوستان و در شهر بمبئي قرار دارد. شهرک فقيرنشين دهراوي با بيش از يک ميليون جمعيت در سال 1800 ميلادي توسط حکومت بريتانيا تاسيس شد.
 
دومين منطقه فقيرنشين جهان از نظر بزرگي در برزيل و در حاشيه شهر ريودوژانيرو واقع شده است. با اينکه شهر ريودوژانيرو يکي از جاذبه‌هاي توريستي آمريکاي جنوبي و برزيل به شمار مي‌آيد، اما حداقل يک پنجم جمعيت اين شهر در محله‌هاي بدون امکانات شهري زندگي مي‌کنند.
 
سومين منطقه پرجمعيت حاشيه‌نشين جهان در شهر پنوم‌پن کامبوج قرار دارد. با توجه به مشکلات اساسي موجود در اقتصاد کامبوج، جمعيت فقيرنشين اين کشور به سرعت در حال افزايش است.
 
در ليست کشورهاي داراي مناطق فقيرنشين، کشورهاي ثروتمندي مثل ايالات متحده، استراليا، اسپانيا، ترکيه و حتي انگلستان نيز وجود دارد.
 
مناطق فقيرنشين در کشورهاي با اقتصاد ضعيف نتيجه درآمد پايين و رشد جمعيت غيرقابل کنترل است
مسئله مناطق فقيرنشين در کشورهاي با اقتصاد ضعيف نتيجه سرانه درآمد پايين و رشد جمعيت غيرقابل کنترل است، اما اين مسئله حتي در قلب اروپا يعني کشورهايي که بيشترين درآمد ناخالص ملي را دارند نيز وجود دارد. به‌طوري‌که بيش از 70 درصد مردم ايتاليا که در اصطلاح محلي جيپسي يا کولي ناميده مي‌شوند زندگي فقيرانه‌اي را در اين کشور تجربه مي‌کنند.
 
بيشتر جمعيت فقيرنشين اروپا که بالغ بر 10 تا 12 ميليون نفر هستند در کشورهاي شرقي اروپا متمرکز شده‌اند.
 
مطالعه بر روي وضعيت زندگي جوامع فقيرنشين نشان مي‌دهد که به طور کلي دو عامل اساسي در پيدايش و گسترش پديده حاشيه‌نشيني در شهرهاي بزرگ دخالت دارد. عامل اصلي مسئله پايين بودن درآمد ملي و کمبود منابع داخلي است، اين مسئله در پيدايش مناطق فقيرنشين هند، پاکستان و کشورهاي آفريقايي نقش موثري داشته است.
 
عامل دوم کمبود يا فقدان عدالت اجتماعي در توزيع عادلانه ثروت ملي هر کشور بين همه شهروندان است. به عنوان مثال با اينکه پس از جنگ جهاني دوم کشورهاي اروپايي با رشد اقتصادي بالا، ثروت سرشاري را بدست آوردند و عنوان کشورهاي توسعه‌يافته را کسب کردند اما به علت عدم رعايت کامل عدالت اجتماعي هنوز بخش قابل توجهي از جمعيت اروپا در فقر زندگي مي‌کنند.
 
در شرايط فعلي کشور بهترين راه مبارزه با حاشيه‌نشيني ايجاد اشتغال در روستاها است
 بسياري از فعالان اقتصادي و کارشناسان اقتصاد معتقدند که مسئله گسترش فقر و افزايش مناطق فقيرنشين در حاشيه شهرهاي بزرگ ايران نيز نتيجه سياست‌‌گذاري‌هاي متمرکز توسعه شهري و عدم توجه کافي به اشتغال‌زايي در شهرستان‌ها و روستاهاي کشور است. در شرايط فعلي که اقتصاد ايران تحت تاثير تحريم آسيب‌ ديده است، توجه کم مسئولان به مسئله اشتغال در روستاها نيز به اين معضل دامن زده و متاسفانه امروز شاهد افزايش پديده روستاهاي خالي از سکنه هستيم، چرا که  مردم به اميد اشتغال و زندگي بهتر به شهرهاي بزرگ مهاجرت مي‌کنند.
 
با توجه به اينکه اکثر جمعيت مهاجر به شهرهاي بزرگ ايران مثل تهران و مشهد توانايي پرداخت هزينه‌هاي زندگي در شهر را ندارند بنابراين آنها زندگي در محله‌هاي بسيار ارزان حاشيه شهر را ترجيح مي‌دهند و براي کار به شهر مي‌آيند.
 
تمرکز جمعيت جوان و با درآمد کم در حاشيه‌ شهرهاي بزرگ نه تنها از نظر مسائل بهداشتي با مشکلات اساسي مواجه است، بلکه مشکلات حاد اجتماعي مثل افزايش اعتياد و بيماري ناشي از افزايش اعتياد مثل ايدز و هپاتيت‌ را به همراه دارد.
 
بسياري از کارشناسان مسائل اجتماعي و شهري اولين دليل افزايش پديده حاشيه‌نشيني پس از انقلاب اسلامي ايران را نتيجه جنگ تحميلي با عراق مي‌دانند. با آغاز جنگ بسياري از مردم شهرهاي جنگ‌زده مثل خرمشهر، آبادان و شهرهاي غرب کشور به مناطق مرکزي مهاجرت کردند. با توجه به اينکه شهرهاي مرکزي ايران توانايي جذب تعداد زياد مهاجر را نداشت، لذا بيشتر مهاجران در حاشيه ‌شهرها ساکن شدند و بسياري از آنها پس از پايان جنگ به شهرهاي خود بازنگشتند.
 
پس از مسئله جنگ تحميلي و تاثير مستقيم آن بر پديده حاشيه‌نشيني، دومين عامل اصلي در افزايش اين پديده عدم توجه به سياست‌هاي تمرکز زدايي و ايجاد اشتغال و افزايش اميد به زندگي در شهرستان‌ها و روستاهاي کشور است.
 
در شرايط فعلي کشور با در نظر گرفتن مشکلات اقتصادي بهترين راه مبارزه با حاشيه‌نشيني در مرحله اول ايجاد اشتغال در روستاها براي کاهش نرخ مهاجرت به شهرها است و در مرحله دوم توليد .
مجتمع‌هاي مسکوني ارزان با رعايت زيرساخت‌هاي شهري و با وام کم‌بهره دولتي است





نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

سموم موجود در کف و مبلمان در بدن کودکان بیشتر مشاهده می‌شود

عناوین روزنامه های اول اسفند در خراسان رضوی

مرد سال خراسان جنوبی کیست؟

عقیق خزه‌ای، بوی خاک و خزه

مصائب دومین استان بیابانی کشور/ هزینه‌های میلیاردی پوچ شد

شوره زار شیرین

در آغوش باران

تحول در ذخیره اطلاعات به کمک آهنربای جدید

میرزا حسن رشدیه؛ یک عمر فداکاری در راه فرهنگ

40 سال آبادانی در درمیان

سرمایه روان‌شناختی؛ موهبتی ناشناخته در فرزندپروری

«ریگ یلان»؛ وادی هیبت و حیرت

سحر و جادویی که اعتقادات را نشانه می‌گیرد

مشهد 1357 در آینه تاریخ انقلاب اسلامی

نسبت خراسان جنوبی و انقلاب

خیابان‌هایی که فقط عابران از آن عبور می‌کنند

دلهره آورترین واژه قرن

ناکجاآباد مجازی

«الکساندریت»؛ سنگ آفتاب پرست

توسعه کتابخانه ها برگ زرینی در کارنامه فرهنگی انقلاب اسلامی

خریدی از نوع دوستدار طبیعت بودن

صعود شاخصهای سلامت در خراسان رضوی در کوران چهل سال تلاش انقلابی

ارزان به قیمت جان

لبنیات در حصار گرانی

چرا بعضی‌ها همیشه سردشان است؟

کاهش اعتماد به نفس در دختران از چه سنی آغاز می‌شود؟‎

تاملی بر حیوان آزاری - عصمت برزجی*

راز بقای چاپلوسی

چرا مسئولان خراسان جنوبی در معرفی ابن حسام دست به عصا هستند؟

قرآن آموزی به سبک حجره

تاثیر تغییر مد بر محیط زیست

چشم ببر؛ سنگی با رگه‌های طلایی

کاهش ناگهانی جمعیت چین در اواسط قرن

سرطان و ارتباط آن با خودکشی

چرا بعضی‌ها همیشه سردشان است؟

کاوش در هویت پنهان

تیول‌داری، سلطان بزرگ و سلاطین کوچک

در آینده، بزرگترین سازه‌های بشری در فضا ساخته خواهند شد

فرصت سوزی ممنوع

ردپای مفهوم زمان مکتب اگزیستانسیالیسم در «همه می‌دانندِ» فرهادی

پرنده‌ای اعجاب انگیز متعهد به زناشویی

پیشواز چله انقلاب

از کلنی تا ماسک‌های خانگی

ازدواج گران

حتی زیر بمباران هم می‌شود گفت‌وگو کرد

لرزه های پنهان و سقف های لرزان

خطر پنهان اسباب‌بازی‌های هوشمند

آیا ترک یک رابطه همراه با خشونت به معنای پایان آزار است؟

نوشداروی دیرهنگام نباشیم

سمفونی برک بافی در جهان می‌پیچد